Καθαρό τον είχε το Χριστούλη μέσα του

Ολοκάθαρο... έτσι τον είχε το Χριστούλη μέσα του ο Δημήτρης Λιαντίνης. Έτσι έλεγε...

Μια φράση περίεργη και άλλο τόσο σημαντική αφού προέρχεται από τον ίδιο άνθρωπο που έγραψε:

Η έρευνα του ανθρώπου για το θεό είναι κεφάλαιο και ιδιοχτησία της φιλοσοφίας και της επιστήμης, και όχι της θρησκείας. (ΓΚΕΜΜΑ, 9)

Ο ίδιος όμως έγραψε και:

«Αχ! κυρ Αλέξανδρε. Φαρμάκι το κρασάκι σου. Ίδιο εκείνο το ξίδι που δοκίμασες, πρωί και εκδρομή, στο ταβερνάκι του Κοκκιναρά. Κι απέ, σηκώθηκες, αμίλητος, έφυγες και άφηκες σύξυλους τους καλεστάδες σου. Καθώς ξεμάκραινες, καβάλα στο γαϊδουράκι του αγωγιάτη, ήσουν πολύ θλιμμένος. Ίδιος ένας μεγαλοπαρασκευϊάτικος Χριστός.» (Τα Ελληνικά, σελ. 61)

Όπως έγραψε και δεκάδες άλλες αναφορές στον Ιησού. Ειδικά στο κεφάλαιο Νέκυια της Γκέμμας...

Αυτά όμως τα γνωρίζουν όλοι όσοι ενδιαφέρονται για το Λιαντίνη. Κι ο καθένας μπορεί να τα βρει στα βιβλία του. Εμείς σήμερα, μέρα που είναι, θα σας προσφέρουμε ένα ανέκδοτο κείμενο του Δασκάλου. Είναι μια έκθεση μαθητική που μετρά μισό αιώνα... Τότε που ο νεαρός Δημήτρης Νικολακάκος και μετέπειτα πανεπιστημιακός δάσκαλος Λιαντίνης, φοιτούσε στο γυμνάσιο.

Παραθέτουμε εδώ μόνο την πρώτη σελίδα του χειρογράφου που μας απέστειλε η σύζυγός του κ. Νικολίτσα Γεωργοπούλου - Λιαντίνη και την οποία ευχαριστούμε ιδιαίτερα για την τεράστια αγάπη της και τη στήριξή της στις βιβλιογραφικές μας μελέτες στο έργο του μεγάλου στοχαστή Δημήτρη Λιαντίνη.

Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο της έκθεσης του Δημήτρη Λιαντίνη, κάντε κλικ στην εικόνα του παραπάνω εγγράφου.

Ο Ναζωραίος αποτέλεσε μεγάλο σημείο αναφοράς για το Λιαντίνη όπως γράψαμε και παραπάνω. Κι αξίζει κανείς να κάνει ιδιαίτερη μελέτη γύρω από τη σχέση του Λιαντίνη με τον Ιησού. Θυμίζουμε ότι ανάλογη μαθητική του έκθεση είχαμε δημοσιεύσει και τα Χριστούγεννα.

Γέννηση, θάνατος... Δυο έννοιες που κράτησαν το Λιαντίνη σε επίμονη αναζήτηση ολοζωής. Σήμερα όμως οι άνθρωποι γιορτάζουν την ανάσταση κι εμείς που δε συμμεριζόμαστε πίστες θρησκευτικές σε μετά θάνατο ζωή, δηλώνοντας το σεβασμό μας και μόνο προς τη παράδοση του λαού μας να χαίρεται και να γιορτάζει τη μέρα τούτη, ευχόμαστε σε όλους Χρόνια Πολλά.

Εξάλλου και ο ίδιος ο Δάσκαλος τιμούσε και γιόρταζε τις μέρες αυτές. Ιδιαίτερα θα θυμίσουμε εκείνο το μακρινό Πάσχα των φοιτητικών του χρόνων που βρέθηκε με την παρέα των συμφοιτητών και φίλων του στην Κωνσταντινούπολη. Αναφορές σχετικές μπορεί κανείς να βρει στο βιβλίο του στενού του φίλου, Βασίλη Αναγνωστόπουλου, "Καπέλα στο Πέλαγος":

"Πάσχα στην Κωνσταντινούπολη με επίσκεψη στον Πατριάρχη και στα Πριγκιπόνησα. Δώδεκα μέρες με 1200 δρχ. Δηλώσεις συμμετοχής στον Γιάννη Παπαδημητρίου."

Έτσι ανέφερε η ανακοίνωση στη σχολή, στη Φιλοσοφική της Αθήνας, εκείνο το Φλεβάρη του 1963...

"Τι λες; Το αποφασίζουμε; Είναι ευκαιρία.
Εγώ δε μίλησα. Έμεινα σκεφτικός.
Έλα, μην το σκέφτεσαι πολύ, συνέχισε ο Μίμης.
Θα βρεθεί κάποιος τρόπος και θα εξοικονομήσουμε τα χρήματα....

Γρήγορα συνήλθαμε και τ' αφήσαμε το ζήτημα για άλλη μέρα. Ο Μίμης ήταν επίμονος και πειστικός όταν επεδίωκε κάτι. Έτσι ήξερα. Θα επανέλθει. ..."

Βασίλης Αναγνωστόπουλος, ό.π., σελ. 300 - 301

Και φυσικά επανήλθε. Γιατί έτσι ήταν ο Μίμης... ο Δημήτρης Λιαντίνης δηλαδή, που τότε Μίμη τον φώναζαν οι φίλοι του. Η λύση για τα χρήματα βρέθηκε μέσω των αδερφών του καθενός τους και το ταξίδι στην Πόλη πραγματοποιήθηκε.

Από εκείνο το Πάσχα και η ακόλουθη ανέκδοτη φωτογραφία των δύο φίλων, προσφορά και πάλι της κ. Λιαντίνη:

Ο Λιαντίνης κοιτάει μπροστά... Ο φίλος κοιτάει το Λιαντίνη. Ίδια ακόμη τον "κοιτά" αλλά και διαμαρτύρεται:

"Μισώ τον Εμπεδοκλή, τον Ακραγαντίνο
που βάφτισε το θάνατό του στη λάβα της Αίτνας.
Και τον Οιδίποδα μισώ, τον Αθηναίο,
που αυτοθέλητα κι αυτός,
έτσι τυφλός,
αγωνίστηκε στις χαράδρες του Κιθαιρώνα.

Τους μισώ
κι όσο ζω η καρδιά μου θα κλαίει
γιατί στάθηκαν μοιραίοι
στην απόφαση του φίλου μου
να χαράξει το δικό του "ορειπορικό",
τη δική του ανάβαση στον Ταΰγετο.

Α, υμνημένο και θείο βουνό!
Πώς μπορώ να σ' αντικρίζω
και να μη σπαράζει η ψυχή μου;

Το βλέμμα μας πληγωμένο ελάφι
βολοδέρνει στις πλάνες ρωγμές σου,
στη νεφέλη της βαριάς αναπνοής σου!"

Βασίλης Αναγνωστόπουλος (Καπέλα στο Πέλαγος, σελ. 302)

Έτσι μιλάνε όσοι γνώρισαν το Λιαντίνη και μοιράστηκαν μαζί του το πνευματικό του μεγαλείο. Φρόνιμα και μετρημένα και με λύπη. Κι αξίζει κανείς να λαμβάνει υπόψη πολύ σοβαρά την άποψή τους. Όσο και αν θαυμάζει το Λιαντίνη και όσο και αν πολεμά να δεχτεί τη δική του απόφαση να φύγει τόσο γρήγορα από κοντά μας.

Δέκα χρόνια από τότε και το αίνιγμα εξακολουθεί να μας βασανίζει. Και απαντήσεις εύκολες δεν υπάρχουν ακόμη... Σήμερα όμως, μέρα που είναι, δεν μπορούμε να μην τον θυμόμαστε. Και να μη του στέλνουμε την αγάπη μας. Με σεβασμό και ευγνωμοσύνη για όσα μας πρόσφερε. Με όσα μας δίδαξε όταν τον είχαμε κοντά μας και με όσα μας έβγαλε σε στράτα ατέλειωτη να ψάχνουμε από τη μέρα που έφυγε.

Κι από την παλιά μαθητική του έκθεση διαλέγουμε ως επίλογο:

"Ο νους του ανθρώπου σταματά και η όρασίς του τυφλωμένη δεν δύναται να ιδεί καθαρά τον φαεινόν αυτόν σταθμόν, όστις απαυγάζει του βίου του και επιλάμπει περισσότερον, από κάθε άλλη πράξιν εις τας (αφθάστους) σελίδας της ιστορίας του."

Ποιος ξέρει; Ίσως κάποτε να δούμε καθαρά... Χωρίς να τυφλώνονται τα μάτια μας. Και να βρούμε τις μεγάλες αλήθειες του που τόσο αντιστέκονται στην έρευνά μας. Ως τότε μας μένει να αναζητούμε σε κάθε νέο στοιχείο απαντήσεις στο μεγάλο αίνιγμα...

Μόνο έτσι ελπίζουμε πως θα έρθει η μέρα να πούμε κι εμείς:

"Καθαρό τον έχουμε το Λιαντίνη μέσα μας!"

_________

• Η φράση "Καθαρό τον έχω το Χριστούλη μέσα μου" είναι από το βίντεο της τελευταίας διδασκαλίας του Λιαντίνη στο Μαράσλειο που μπορείτε να το δείτε στο blog ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ - ΒΙΝΤΕΟΘΗΚΗ.

Μια φωτογραφία του Λιαντίνη που σοκάρει

Θυμάμαι το Δάσκαλό μου, το Δημήτρη Λιαντίνη, σε κείνη τη μικρή αίθουσα του Μαρασλείου, εποχή 1992 - 1993, να μας διδάσκει με το χαρακτηριστικό μέταλλο της φωνής του και να μας ανοίγει νέα παράθυρα στο νου και πρωτοϊδωμένους δρόμους στη ζωή. Χίλια πράγματα θυμάμαι μα εκείνο που ξεπερνά σε ένταση κάθε άλλο είναι η στιγμή που μπαίνοντας μια μέρα στην τάξη στάθηκε και μας κοίταξε ασκαρδαμυκτί και άφησε πάνω στα φτωχά μας μυαλά μια βόμβα που θρουβάλιασε τη σκέψη μας και έκανε τα μάτια μας να ανοιγοκλείσουν από έκπληξη και απορία:

"Πηδούσε ο Σωκράτης τους μαθητές του;"

Πάνε μέρες τώρα που έχω στα χέρια μου μια φωτογραφία. Σαφώς και δεν είναι του Σωκράτη. Είναι του Λιαντίνη. Και αν αναρωτιέστε τι σχέση έχει με την εισαγωγή που έκανα, η απάντηση είναι απλή. Το τεράστιο σοκ! Είναι αλήθεια πως προβληματίστηκα πολύ για το αν θα πρέπει να τη δημοσιεύσω. Το παίδεψα αρκετά στο μυαλό μου και έβαλα κάτω όλα τα ενδεχόμενα και όλα τα μεγάλα ερωτηματικά που θα προκαλέσει. Κι έπειτα ρώτησα τον έσω δαίμονα αν δικαιούται να κρατά κρυφό έστω και το παραμικρό ντοκουμέντο που αφορά το Λιαντίνη όταν μάλιστα νόμιμα βρίσκεται στα χέρια μου και με άδεια να το δημοσιεύσω. Η δημοσίευση που ακολουθεί, μαρτυρά και την απάντηση: Όχι!

1962. Κωνσταντινούπολη, Πατριαρχείο.
Ο νεαρός φοιτητής Δημήτριος Νικολακάκος ετοιμάζεται να ασπαστεί το χέρι του τότε προκαθήμενου της ορθοδοξίας, Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα. (Περιγραφή του ταξιδιού του Λιαντίνη στην Πόλη υπάρχει στο βιβλίο ΚΑΠΕΛΑ ΣΤΟ ΠΕΛΑΓΟΣ που εξέδωσε πρόσφατα ο στενός του φίλος και τότε συμφοιτητής, κ. Βασίλης Αναγνωστόπουλος αν και εκείνος την επίσκεψη στην Πόλη την τοποθετεί στα 1963 και όχι στα 1962 που αναφέρει ιδιόχειρη σημείωση του Λιαντίνη πίσω από τη παραπάνω φωτογραφία.)

Οι φωτογραφίες έχουν ένα μεγάλο κακό. Μου το έμαθε κάποτε ένας φίλος φωτογράφος που δεν ήθελε με τίποτε να φωτογραφίζεται ο ίδιος. Στην απορία μου για την τεράστια αντίφαση η απάντηση ήταν απλή και καταλυτική. "Οι φωτογραφίες είναι το πρόσωπο του θανάτου." Γιατί οι φωτογραφίες, εξηγούσε, είναι καταδικασμένες να μιλάνε πάντα για στιγμές που πέρασαν και δε θα ξαναρθούν. Στο ελάχιστο dt του χρόνου που εσύ πατάς το "κλικ" της μηχανής, η στιγμή που απαθανατίζεις έχει φύγει και έχει χαθεί. Είναι το ποτέ ξανά στην πιο εύκολη και κατανοητή μορφή του ή εκείνο το αρχαίο "Τα πάντα ρει" που έρχεται και επανέρχεται για να μας βάζει αινίγματα.

Για το αίνιγμα της συγκεκριμένης φωτογραφίας έχουμε ήδη ανοίξει θέμα στο φόρουμ HOMA EDUCANDUS: "Λιαντίνης και θρησκεία". Εκεί θα δώσουμε και τη συνέχεια με απορίες και τοποθετήσεις, όσο μπορούμε και όσο αντέξουμε στο τεράστιο θέμα που ανοίγουμε. Κι ευελπιστούμε ότι τούτη τη φορά δε θα σκοτίσουν τα μάτια μας προλήψεις και δεισιδαιμονίες και αυτονόητα και άλλα ανόητα που ως τώρα δεν άφησαν να προσεγγίσουμε αντικειμενικά τη σχέση του Λιαντίνη με τη θρησκεία. Η ελευθερία της γνώμης είναι όχι μόνο επιτρεπτή αλλά και ζητούμενο. Αρκεί βεβαίως να διατυπώνεται με ήθος και όρους που αρμόζουν σε φιλοσοφικό διάλογο. Όπως ο ίδιος ο Λιαντίνης μας άφησε εντολή...

Παρακαλούμε επίσης να ακούσετε και το ηχητικό ντοκουμέντο που βρίσκεται στο κάτω μέρος της σελίδας: "Ο Λιαντίνης για το χριστιανισμό". Γιατί μπορεί η φωτογραφία να είναι του 1962, αλλά αυτά που θα ακούσετε τα έλεγε ο Λιαντίνης ακόμη και λίγο πριν την έξοδό του, όπως μπορούν να βεβαιώσουν πολλές γενιές μαθητών του.

Προς διευκόλυνση της μελέτης του ηχητικού ντοκουμέντου, δίνουμε και το απομαγνητοφωνημένο κείμενο:


"Όταν τους είπα ότι δεν πρέπει να .. ότι ελληνισμός και χριστιανισμός είναι αντίθετα πράγματα, ότι υπάρχει μια δυνατότητα συμπλοήγησης, όταν δεχθούμε καλά ότι δουλεύω με την πίστη, έχω δρόμο, μη με σκανδαλίζεις και μη με πειράζεις. Δουλεύω με την επιστήμη, άλλο πράγμα.

Το μεγάλο λάθος το κάνουν εκείνοι που μπερδεύουν επιστήμη και πίστη, εκείνη η γνωστή πρόταση που σας λέω που λέει ο Χάιντεγκερ, «μια χριστιανική φιλοσοφία είναι ένας ξύλινος σίδηρος», αντίφαση δηλαδή. Μια χριστιανική φιλοσοφία, από τη μια μεριά δηλαδή η θρησκεία, από την άλλη η επιστήμη, αυτό το πράγμα είναι

«Eine christliche Philosophie ist ein holzernes Eisen.»

Ξύλινος σίδηρος! Στη φύση δεν υπάρχει ξύλινος σίδηρος. Στη φύση υπάρχει ή ξύλινο ξύλο ή σιδηρένιος σίδηρος. Θέλει να πει δηλαδή εδώ ο φιλόσοφος ότι αυτό το πράγμα είναι αντίφαση μέσα στο ίδιο το αντικείμενο και δε βγάζεις άκρη. Μπερδεύεσαι, θολώνεις, φτάνεις σε πόλωση, χάνεις την εικόνα. Το ένα να μην ενοχλεί το άλλο. Έχουμε την πίστη μας, έχουμε τη χριστιανική διδασκαλία. Εκεί ο αγώνας και η ομορφιά και το μεγαλείο είναι να είμαστε σωστοί χριστιανοί, αγαπητοί μου φίλοι, όχι υποκριτές. Ωραίος αγώνας, χωρίς όρια. Να είσαι χριστιανός σωστός! Δεν μπορεί να ‘σαι επίτροπος στην ενορία και φοροφυγάς.

Θέλω, αξιότιμοι συνάδελφοι, βάλτε το χεράκι στην καρδιά, γιατί εγώ τους είπα πονάω πολύ εδώ. Έχω πολύ μεγάλο καημό. Για τα παιδιά μας… Πού θα ζήσουνε με τούτη τη σύγχυση που έχουμε. Γι’ αυτό δε βρίσκουμε άκρη. Δε βλέπετε, βγαίνουν να συζητήσουν στα τελεβίζια και δεν καταλαβαίνεις τίποτε τι λένε. Ο καθένας λέει… δεν έχουνε δηλαδή εικόνα δεν έχουνε ιδεί το πρόβλημα στη ρίζα.

Χριστιανοί είμαστε. Δε δίνω σε κανένα το προνόμιο να πει ότι είναι περισσότερο χριστιανός από μένα. Κι εγώ τραβάω και το δρόμο εκείνο που είπε ο Χριστούλης. Είναι λόγος κυριολεκτικός για τους καλούς χριστιανούς.

«Ει τις εθέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και

αράτω το σταυρό αυτού και ακολουθείτω μοι.»

Δεν υπάρχει άλλος δρόμος, αν πεις ότι είμαι γνήσιος χριστιανός. Όταν εμείς τα συμβιβάσουμε και λέμε, «εντάξει, αυτό το παραβλέπω» και κατέβηκε να σώσει ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου… Ποιες αμαρτίες; Για το παχύ άντερο του καθενός μας δηλαδή; Θα μας σώσει; Το πρόβλημα είναι, η χριστιανική διδασκαλία τυφλώνει με το φως και τη λάμψη, ο ίδιος ο Χριστός όμως, όχι όπως το λέει η εκκλησία. Και μας θάψανε τον αρχιεπίσκοπο σαν να θάβανε τον Φαραώ Τουταγχαμών! Είδατε τι χρυσάφια; Τι μεγαλεία; Τέτοια πράγματα ζήτησε ο Χριστός; Δε ζήτησε τέτοια. Κι όταν λέει εκεί, τους ονομάζει κάπου «ουαί υμίν, όφεις και γεννήματα εχιδνών», τους λέει, φίδια και όχεντρες, τους παπάδες της εποχής εννοεί, τους γραμματείς και τους φαρισαίους."

Liantinis Thriskei...

_____________

21/2/2010 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το άρθρο αναδημοσιεύεται από το blog ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ. Ημερομηνία αρχικής ανάρτησης 26/1/2008