Χάσμα Σεισμού: Το βραβείο της Ακαδημίας

"Χάσμα σεισμού που βγάν' ανθούς και τρέμουν στον αέρα"

Διονύσιος Σολωμός

Ο Δημήτρης Λιαντίνης με τη μοναχοκόρη του Διοτίμα

Είναι γνωστό ότι σε εκείνη αφιέρωσε το Χάσμα Σεισμού

Είναι μέρες τώρα που θέλαμε ένα ακόμη ντοκουμέντο από το αρχείο του Δημήτρη Λιαντίνη να ανεβάσουμε. Μα δε στάθηκε αφορμή κατάλληλη. Σήμερα, με νωπό το ξύπνημα του Εγκέλαδου, και όσα τους ανθρώπους αναγκάζει να σκεφτούν, είναι η στιγμή η κατάλληλη να σας το παρουσιάσουμε.

Πρόκειται για βραβείο. Βραβείο στο Δημήτριο Λιαντίνη. Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Ο ίδιος δεν το πρόβαλε ποτέ. Κι ας ήταν πρώτο βραβείο κι ας αναγνώριζε στο συγγραφέα ξέχωρες αρετές. Άλλον έπαινο ποθούσε η ψυχή του. Δεν είχε χρόνο καν να πάει να παραλάβει τον ανθρώπινο κότινο καθώς ο μόνος στέφανος που τον ενδιέφερε ήταν εκείνος από άστρα που άφησε να καρτερεί την πράξη του σώνοντας το μελάνι του στο Μεσολόγγι. Στο ΕΔΩ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ της Γκέμμας.

Μας άφησε κατάπληκτους η μαρτυρία της συζύγου του. Έλειπε ο Λιαντίνης στη Γερμανία εκείνη τη χρονιά. Μα όταν δόθηκε το βραβείο, ήταν εδώ. Δε θέλησε όμως να πάει ο ίδιος να το παραλάβει. Αφήνουμε την ίδια την κυρία Λιαντίνη να μας διηγηθεί τα γεγονότα:

"Το βραβείο με θέμα "Αι φιλοσοφικαί ιδέαι εις το έργον του Διονυσίου Σολωμού" προκηρύχθηκε από την Ακαδημία αρχές του 1977. Διάβασα εγώ την προκήρυξη στην εφημερίδα (ο άνδρας μου από τότε που τον γνώρισα δεν αγόραζε και δεν διάβαζε εφημερίδες) και τον προέτρεψα να γράψει την εργασία.

Μέσα σε οκτώ μήνες την τελείωσε. Έπρεπε να υποβληθεί μέχρι το τέλος του 1977 ώστε να κριθεί από τους ακαδημαικούς και να βραβευθεί, αν πράγματι δινόταν το βραβείο, το Δεκέμβριο του 1978. Επειδή πρέπει να μην είναι γνωστό το όνομα του συγγραφέα και να υπάρχει ψευδώνυμο ως τέτοιο έβαλε "Χάσμα σεισμού". Σε άλλο κλειστό φάκελο υπήρχε το πραγματικό του όνομα, το οποίο ανοίχτηκε όταν αποφασίστηκε η απονομή του βραβείου.

Ενθυμείσθε ότι σας έχω αναφέρει ότι το ακαδημαικό έτος 1978-79 βρίσκεται στο Ludwigsfafen της Γερμανίας με εκπαιδευτική άδεια. Στις 28.12.1978 που έγινε η απονομή βρισκότανε στην Αθήνα λόγω Χρισουγέννων και αποφάσισε να στείλει εμένα στην τελετή της απονομής να το παραλάβω, απλά γιατί έτσι ήθελε. Παρέστην λοιπόν εγώ και παρέλαβα σε βελούδινο κύλινδρο το κείμενο που σας στέλνω και την επιταγή των 100.000 δρχ. Ως βιβλίο τυπώθηκε και κυκλοφόρησε το 1979 με το γνωστό τίτλο."

Κάντε κλικ στην εικόνα για να τη δείτε σε μεγαλύτερη προβολή.

Δείτε:

• Χάσμα Σεισμού (παρουσίαση του βιβλίου)


• Βίντεο με ομιλία του Λιαντίνη σχετικό με το τελευταίο κεφάλαιο από το ΧΑΣΜΑ ΣΕΙΣΜΟΥ. (Ρομαντισμός - Κλασικισμός, η Αισθητική του Σολωμού)


• Το κείμενο του βίντεο


• Ομιλία του Λιαντίνη στη Ζάκυνθο για το Σολωμό.


• Η ομιλία σε βίντεο


• Δείτε επίσης άρθρο που αναφέρεται στη σημειολογία των τίτλων των βιβλίων του:

Απόσπασμα του άρθρου:

"... Σχεδόν ταυτόχρονα κυκλοφορεί το ΧΑΣΜΑ ΣΕΙΣΜΟΥ. Σε μια εύκολη ανάγνωση ο τίτλος αποδίδεται στο γνωστό στίχο του Σολωμού. Κι ο συγγραφέας αναφέρει σε μια από τις σελίδες το στίχο αυτό:«Χάσμα σεισμού που βγάν’ ανθούς και τρέμουν στον αέρα.» (3)Δεν μένει όμως στην αναφορά. Εξηγεί και αναλύει ότι αυτό "το χάσμα είναι η καταιγιστική ρωγμή του όντος". Και είναι για μας, που προσέχουμε αυτό το σημείο, ένα παραθύρι στη στιγμή που ο Λιαντίνης βρέθηκε ο ίδιος να ακροβατεί στα χείλη ενός τέτοιου χάσματος. Όντας ήδη «έξυπνος», έξω δηλαδή και μακριά από τον ύπνο και τη λήθη. Λίγο νωρίτερα (4) θα μιλήσει για την «αμήχανη ορμή του ανθρώπου να ξεφύγει αυτό το σεισμικό χάσμα», συνδέοντάς το μάλιστα με τη στιγμή της Εξόδου του Μεσολογγίου και αφήνοντας μας να αντιληφθούμε τον εσωτερικό αγώνα που έδωσε για να φύγει και να ξεφύγει τη φυσιολογική αυτή ορμή. Ορμή που έχει αναλύσει σε πολλά σημεία του έργου του και που το ίδιο το έργο και η ζωή του αποδεικνύουν πως κατάφερε όχι μόνο να την υπερκεράσει αλλά να βρει και το "φάρμακο" για όλους τους άλλους... Ο τρόπος, η δίοδος που τον οδήγησε στην ανακάλυψη, βρίσκεται σε σημαντικό βαθμό αποκρυσταλλωμένος στο επόμενο βιβλίο που εξέδωσε. Που δεν ήταν καν δικό του…"

• ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Το blog ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ αισθάνεται την υποχρέωση ακόμη μία φορά να ευχαριστήσει την κυρία Νικολίτσα Γεωργοπούλου - Λιαντίνη, που απλόχερα μας πρόσφερε τη βοήθειά της να γνωρίσουμε καλύτερα το Δάσκαλό μας, τόσο μέσα από τις μαρτυρίες της όσο και μέσα από σημαντικά ντοκουμέντα που πρώτη φορά είδαν το φως της δημοσιότητας.

Προσφορά της κ. Λιαντίνη είναι και η φωτογραφία που συνοδεύει την ανάρτηση. Τονίζουμε ότι η αναπαραγωγή των ντοκουμέντων δεν επιτρέπεται χωρίς γραπτή άδεια της κ. Λιαντίνη.

_________________________

21/2/2010 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αναδημοσίευση από το blog ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ. Ημερομηνία αρχικής ανάρτησης 6/1/2008

ΧΑΣΜΑ ΣΕΙΣΜΟΥ

Δημήτρης Λιαντίνης:

"Χάσμα σεισμού. Ο φιλοσοφικός Σολωμός" (1977)

Ο πολύς κόσμος γνωρίζει τον ποιητή Σολωμό, ο Λιαντίνης ανακαλύπτει και τη φιλοσοφική του διάσταση. Δεν παραγνωρίζει την ποιητική του αξία, Αγία Δυάδα του λαού μας ονομάζει το Σολωμό και τον Όμηρο. Και στο ερώτημα «εάν ο Σολωμός είναι φιλόσοφος, απαντά ανεπιφύλακτα όχι.» (σελ. 20). Όμως το διεισδυτικό του βλέμμα διακρίνει στο Σολωμό «μια άσφαλτη αίσθηση σοφίας, που της είναι άχρηστα τα δώρα της φιλοσοφίας.» Και υπογραμμίζει «Έτσι παρότι ο Σολωμός δεν είναι ο φιλόσοφος της ξενοματισμένης κλάσης, εν τούτοις φιλοσοφεί με κλασσική σοβαρότητα.» (σελ 21)

«Ο Σολωμός είναι μεγάλος ποιητής, ακριβώς γιατί θυσίασε τη χαρά της φαντασίας στη λύπη της πραγματικότητας.» (σελ. 124) Όμως «Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς, αν αυτός ο άνθρωπος έζησε ή έγραψε.» (σελ 157) Γι’ αυτό και ο Λιαντίνης υποκλίνεται και στον ποιητή και στον άνθρωπο, αφού:

«το αληθινώτερο ποίημα στο γνήσιο ποιητή

είναι η ίδια η ζωή του.» (σελ. 24)

Το ίδιο δεν μπορεί να ειπωθεί και για το Λιαντίνη; Δεν ανήκει κι αυτός στην ελάχιστη χορεία των συγγραφέων που ταύτισαν τη ζωή τους με το πνευματικό τους έργο; Αληθινός και δίκαιος σε όλα του, γι’ αυτό και τα βιβλία του «ευαγγέλια» στην αναζήτηση της αλήθειας. Μικρή απόδειξη και το πρώτο βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών που κέρδισε με το βιβλίο του για το Σολωμό. Αν και το βραβείο επιμελώς αποσιωπήθηκε από τον ίδιο αφού είναι προφανές πως ο στόχος αυτής της μελέτης ήταν πολύ ανώτερος των τιμητικών διακρίσεων, έστω και της Ακαδημίας…

Στο Σολωμό ο Λιαντίνης εντοπίζει το δεύτερο από τους δύο μεγαλύτερους μελετητές του θανάτου στο χώρο των Γραμμάτων μας. (Ο άλλος είναι φυσικά ο Πλάτων, βλέπε «Ελληνικά», σελ. 95) Γι’ αυτό και « ποιητή του θανάτου» τον αποκαλεί στο Χάσμα Σεισμού. (σελ. 63)

«Στην ποίηση του Σολωμού την τριπλή φάση – προέλαση, επίθεση και έφοδο – την συνάρματη πομπή προς το θάνατο, τόσο ο θεματογραφικός χαρακτήρας όσο και η καλλιτεχνική ανάβαση την εμφανίζουν σε τρία αντίστοιχα επίπεδα. Ημπορεί να τα ονομάσει κανείς το πρώτο πείρα, το δεύτερο μελέτη και το τρίτο υπέρβαση θανάτου.» (σελ 66)

Πείρα, μελέτη, υπέρβαση! Τι ομοιότητα με την πορεία του ίδιου του Λιαντίνη!

Ταυτόχρονα ο αγώνας του Σολωμού για τη γλώσσα κεντρίζει την άλλη μεγάλη αγάπη του Λιαντίνη. Ποια γλώσσα όμως;

Όχι το «μήνιν άειδε που δεν λαλιέται, αλλά τα συνήθια της Ιλιάδας, που εξακολουθούν να ζουν, αποτελώντας και τα κεφαλάρια της γλωσσικής καθαρότητας»! (σελ 17).

Έτσι ακριβώς αντικρίζει και ο Λιαντίνης τη γλώσσα στο βιβλίο του «Τα ελληνικά». «Η γλώσσα δε μαθαίνεται με τη σπουδή των λέξεων αλλά με τη μελέτη των ανθρώπων.» (σελ 11) Γι’ αυτό στην ερώτηση «γνωρίζεις τα ελληνικά, κύριε;» ο Λιαντίνης απαντά μαζί με το Σολωμό: «γνωρίζεις τους Έλληνας, κύριε;» απάντηση που αναλύει διεξοδικά στη Γκέμμα με το κεφάλαιο «Ελληνοέλληνες» και με το «Νεοαρχαίο» στο «Νηφομανή». Γιατί ο Λιαντίνης, όπως και αγαπημένος του Ρίλκε, θέτει ως «πρωταρχική σκοπιμότητα τη μελέτη και την ερμηνεία του ανθρώπου». (Έξυπνον Ενύπνιον, σελ. 197). Κυρίως αυτό, να αγαπάς τον άνθρωπο, μας λέει στον πρόλογο των Ελληνικών του. Πώς αλλιώς!

Ο Λιαντίνης στη Ζάκυνθο μπροστά στην προτομή του Διονυσίου Σολωμού. Κρατά στα χέρια του το τελευταίο βιβλίο του, τη Γκέμμα. Το στεφάνι... Το έφερε ως εδώ ο ίδιος για το Σολωμό. Στο τελευταίο γράμμα του ζήτησε τη μέρα που θα "πέσει" να κατατεθεί και πραγματικό στεφάνι στη μορφή του Σολωμού. Και κατατέθηκε. Από τον Παναγιώτη Αβούρη. Μαθητή του Λιαντίνη. Είναι ο ίδιος που τράβηξε και τη φωτογραφία. Δίπλα στο Δάσκαλο, η γνωστή του τσάντα...

Σχετικά Άρθρα:

1. Τα βιβλία του Λιαντίνη


2. Βίντεο με ομιλία του Λιαντίνη σχετικό με το τελευταίο κεφάλαιο από το ΧΑΣΜΑ ΣΕΙΣΜΟΥ. (Ρομαντισμός - Κλασικισμός, η Αισθητική του Σολωμού)


3. Το κείμενο του βίντεο


4. Ομιλία του Λιαντίνη στη Ζάκυνθο για το Σολωμό.



5. ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΣΕΙΣΜΟΥ