Πολυχρονίου το ανάγνωσμα...

Με αφορμή ένα πρόσφατο σχόλιο στο νέο μας blog για το Λιαντίνη, το Δάσκαλό μας, και συγκεκριμένα μια προφορική μαρτυρία που αφορά την ιδιαίτερη εκτίμηση του Λιαντίνη για το ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟ, αναδημοσιεύουμε από το blog ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ μια σχετική ανάρτηση. Αφορμή της είχε σταθεί ο περσινός Δεκέμβρης. Ο Δεκέμβρης του 2008. Όσα στην ανάρτηση αυτή αναφέρονται δίνουν ίσως μια εξήγηση σε όσα το σχόλιο ανέφερε για το ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟ. Διαβάστε και θα κρίνετε μόνοι σας:

Αναδημοσίευση από το χώρο των συζητήσεων για το Δημήτρη Λιαντίνη στο φόρουμ HOMA EDUCANDUS

ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ ΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

Από τα Σχόλια η εκκίνηση:

Ο Σκιπίων Νασικάς, πριν ακόμη από την καταστροφή της Καρχηδόνας, ειδοποίησε τους πατρίκιους για την πιθανότητα να εμφανισθεί εσωτερικός κίνδυνος λόγω της κοινωνικής καταπίεσης των πληβείων.

Δ. Λιαντίνης, Πολυχρόνιο (σελίδα 192)

Στη δίνη των γεγονότων, μιας εξέγερσης που ξάφνιασε και τρόμαξε και προβλημάτισε. Και άνοιξε ασκούς που δύσκολα θα κλείσουν.

Μια εξέγερση που ως και το όνομά της στάθηκε ψαροκόκαλο στο λαιμό.

Κάποτε οι ηγέτες, σε χρόνους άλλους και με άλλα ήθη και άλλη παιδεία, προέβλεπαν και προλάμβαναν το κρίσιμο σημείο της τήξης του πλέγματος που συγκρατεί τον κοινωνικό ιστό. Πριν ακόμη η κατάσταση οδηγηθεί στο σημείο χωρίς επιστροφή. Όχι πάντα. Αλλιώς η ιστορία της ανθρωπότητας θα ήταν το πιο μονότονο και ανιαρό ανάγνωσμα.

Δεν ξέρω μάλιστα να σας πω αν η συγκράτηση των υπόγειων ρευμάτων είναι το ζητούμενο, το δικό μου τουλάχιστον. Αυτό όμως είναι άλλο ζήτημα. Εδώ συν-εξετάζω και μόνο με όση νηφαλιότητα κατάφερα να διασώσω και όση ψυχραιμία, αυτά που ζήσαμε τον τελευταίο μήνα και εκείνα που χρόνια πριν διαβάσαμε στο Πολυχρόνιο του Δημήτρη Λιαντίνη. Προσπαθώντας να αποσπαστώ από του χρόνου την απόχη και τον περιορισμό στην κλειδαρότρυπα της στιγμής του τώρα.

Από τις ομιλίες των δικών μας πολιτικών ταγών συγκράτησα και πρόσεξα ιδιαίτερα όσα ο Αλέκος Αλαβάνος εκφώνησε στη Βουλή των Ελλήνων. Πιο πολύ ετούτο το μικρό απόσπασμα:

Το θέμα των κουκουλοφόρων. Είναι γνωστό, η κασέτα είναι παιγμένη πως, όχι μόνο δημιουργεί ανακλαστικά βίας στην κοινωνία το κράτος, αλλά όταν στις δύσκολες στιγμές δεν τη βρίσκει, χρησιμοποιεί τους εντεταλμένους του. Είναι πολύ εύστοχη η δήλωση του Μανώλη Γλέζου στη Βουλή σήμερα. «Τους ξέρει έναν-έναν η Κυβέρνηση».

Είναι εντυπωσιακά αυτά που δείχτηκαν -όχι από όλους- από ορισμένους τηλεοπτικούς σταθμούς.

Καταθέτω στα Πρακτικά το βίντεο από την εκπομπή του Λάκη Λαζόπουλου για την οργάνωση αστυνομικών με σιδερένια ραβδιά στην Πλατεία Συντάγματος, καθώς και δύο βίντεο από την τηλεόραση «Χωρίς Σύνορα» για το πώς κουκουλοφόροι που ήταν μαζί με αστυνομικούς συνελάμβαναν φοιτητές που κραύγαζαν βοήθεια στο Ηράκλειο και για το πώς κάτι αντίστοιχο γινόταν στα Εξάρχεια.

Αυτή τη στιγμή γίνεται ένα πολύ άσχημο παιχνίδι. Θα σας διαβάσω την τοποθέτηση που έκανε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πρώην Πρωθυπουργός, πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας Φραντσέσκο Κοσίγκα σε μία συνέντευξη, η οποία ταρακούνησε όλη την Ιταλία. Και λέει ο συγγενής της Νέας Δημοκρατίας: «αφήνει τους φοιτητές να κάνουν ό,τι θέλουν. Αποσύρονται οι δυνάμεις της Αστυνομίας από τους δρόμους και τα πανεπιστήμια. Μέσα στο κίνημα διεισδύουν προβοκάτορες, έτοιμοι για όλα και αφήνει για καμιά δεκαριά μέρες να λεηλατήσουν τα μαγαζιά, να κάψουν αυτοκίνητα, να περάσουν δια πυρός και δια σιδήρου την πόλη. Μετά, ενισχυμένος από τη λαϊκή συναίνεση, ο ήχος των σειρήνων των ασθενοφόρων θα υπερκαλύψει εκείνον των περιπολικών. Φραντσέσκο Κοσίγκα ιL GIORNO 20/8/2008». Τι κάνει η Κυβέρνηση; Έχει την εντύπωση κανείς ότι αντί να λύνει ένα πολιτικό πρόβλημα έχουμε έναν Πρωθυπουργό ο οποίος παίζει playstation με τους αστυνομικούς με την επίσημη στολή από τη μια μεριά και με τους αστυνομικούς με τις κουκούλες από την άλλη.

Έτσι είναι. Γιατί όταν καίνε τη Σταδίου, γιατί τα ΜΑΤ είναι στην Ακαδημίας; Γιατί οι κουκουλοφόροι μπαινοβγαίνουν στις κλούβες;

Προσπαθείτε να πολώσετε την κοινωνία. Βλέπετε ότι υπάρχει μία αφύπνιση κοινωνική, όχι μόνο στους εργαζόμενους, πρώτα απ΄ όλα στο πιο ευαίσθητο κομμάτι, στον πιο ευαίσθητο δέκτη που είναι η νέα γενιά. Και στην Πάτρα προχωρήσατε και σε κινήσεις οργάνωσης, για τον Τεμπονέρα, των φιλήσυχων πολιτών, αλλά δεν θα το καταφέρετε. Να σας πω γιατί δεν θα το καταφέρετε; Γιατί ο κάθε μαγαζάτορας είναι γονιός και ο κάθε γονιός ως παιδί είχε ακούσει τα ίδια περί αναρχίας. Και ως παιδί είχε ακούσει από τους γονείς του όλα τα κόλπα, τα οποία χρησιμοποιούσατε για τους ΕΑΜίτες, για τους ΕΔΑίτες για όλους.

ΠΗΓΗ http://syriza-argolidas.pblogs.gr/2008/12/385180.html .

Ανατρίχιασα από την πρώτη στιγμή που τον άκουσα. Μιλώ για το κομμάτι εκείνο που τόνισα μέσα στο λόγο του. Την αναφορά στον ιταλό πολιτικό, τον Κοσίγκα. Τη δήλωσή του μόλις τον περασμένο Αύγουστο στην Il Giorno. Σημαίνει "Ημέρα". Για τον τίτλο της εφημερίδα μιλώ. Αλλά η δήλωση του Κοσίγκα άλλο δε σημαίνει παρά τη νύχτα, τη μακριά νύχτα που ζούμε. Το μακρύ ταξίδι της νύχτας μέσα στη μέρα; Ή της μέρας στη νύχτα;

Ζούμε περίεργες στιγμές. Στιγμές που σκοτεινιάζουν τις μέρες μας και κάνουν αξημέρωτες τις νύχτες μας.

Σήμερα, εκεί έξω, εκεί που λίγες μέρες πριν οι κουκουλοφόροι έσπαγαν και έκαιγαν και μετά ορμούσε το πλήθος ακάλυπτο και απροκάλυπτα και λεηλατούσε, τα μαγαζιά είναι ανοιχτά. Κυριακή. Ημέρα αργίας. Για να καλύψουν λέει τη ζημιά που υπέστησαν. Ακάλυπτα όμως μένουν τα ερωτηματικά μας για όσα ζούμε. Θέλουν μα δεν μπορούν να τα κουκουλώσουν. Και είναι κι αυτός ο Κοσίγκα που κουδουνίζει περίεργα κάλαντα στα αυτιά μας. Δια πυρός και σιδήρου... Ποιος τελικά μας πέρασε από το κολαστήριο; Ποιος κράταγε τιμόνι;

Είναι εδώ που χρειάζεται να ξαναγυρίσουμε στο Λιαντίνη. Και ειδικά στο Πολυχρόνιό του. Να μελετήσουμε και πάλι πώς η μεγάλη Ρώμη κατέρρευσε.

Η Ρώμη έπεσε χωρίς να πέσει.

Έτσι γράφει ο Δημήτρης Λιαντίνης, στο Πολυχρόνιο πάντα (151).

Τη Ρώμη την εσύντριψε το μεγάλο Τίποτε.

Αυτό όμως είναι το τέλος. Κι εκείνο που εγώ σας ανέφερα ξεκινώντας, για το Σκιπίωνα το Νασικά, αφορά την αρχή. "Το άνοιγμα της Ρώμης στην κοσμοκρατορία", όπως σημειώνει ο Λιαντίνης (68 ). Εκεί και τότε η Ρώμη κατάφερε να παραμερίσει τα "εμπόδια" και να τραβήξει τη λαμπρή της πορεία. Να κρατήσει γερά το τιμόνι και να αλλάξει πορεία πριν η καταιγίδα την προφτάσει.

Από το Πολυχρόνιο (68 ) και πάλι παραθέτω ολόκληρο πια το απόσπασμα, το ίδιο που αφορούσε και το αρχικό σχόλιο:

"Ο Mommsen διατυπώνοντας το πράγμα σύμφωνα με τα σχήματα της ιστοριογραφίας, την αλλαγή της εποχής με τη μάχη της Πύδνας την ονομάζει άνοιγμα της Ρώμης στην κοσμοκρατορία.

Αυτή η μεταβολή της Ρώμης εσήμαινε πράγματα περισσότερα από λίγα. Το πιο σπουδαίο ήταν η επιστροφή από τα έξω στα μέσα. Ο ξωμάχος που δουλεύει συνεχώς στους αγρούς, γυρίζει κάποτε στη φαμελιά του και βρίσκει νά 'χει γίνει το χωριό χωράφι. Ανακαλύπτει τότε πως, τον καιρό που εκείνος επάσχιζε να ημερέψει τη γη και τα δέντρα του, στο σπίτι τα παιδιά του αγρίευαν.( 2 )"

Εδώ ακριβώς, στο 2 αυτό, ο Λιαντίνης κάνει το σχόλιο για το Σκιπίωνα.

Αξίζει όμως να δούμε και τη συνέχεια του κειμένου, κι αξίζει πολύ:

"Το στάδιο αυτό στην ιστορία της Ρώμης ονομάζεται επανάσταση και αρχίζει με τους Γράκχους. Οι πολίτες τους δύο δημάρχους αδερφούς Γράκχους τους ύμνησαν με φοίνικες και μυρτιές, και με όλα τα ωσαννά των Βαΐων. Στη λοχίτιδα και στη φυλετική εκκλησιά.

Ύστερα, σύμφωνα με την τάξη και την ανάγκη που ορίζει η μοίρα των αθώων, οι ρωμαίοι τους σκότωσαν μπροστά στα άσυλα και στους βωμούς των θεών. Απαραβίαστους τους παραβίασαν και τους εσύλησαν άσυλους.

- Οι βωμοί της πόλης είναι των παιδιών μου οι τάφοι.

Έτσι έλεγε αδάκρυτη και απενθής η μητέρα των Γράκχων. Και έδειχνε στους ξένους τα σημεία, όπου έπεσαν τα παιδιά της.

Ως την εποχή που μιλάμε, τα μέσα δηλαδή του 2ου αι. π. οι κατακτητικοί πόλεμοι της Ρώμης, ακατάπαυστοι και απορροφητικοί, δεν άφηναν να φανεί η ταξική αντιπαράθεση. Ο βαθμός της καταπίεσης των πληβείων από τις τάξεις των πατρικίων και των ιππέων έμενε ως προς τη γνώση του πιθανός. Τώρα όμως, καθώς έλειψαν οι περισπασμοί και η βαριά φροντίδα, η εικόνα της αδικίας έγινε διαυγής, ανυπόκριτη και ασυγκάλυπτα δηλωτική."

Πέρα όμως από την πρώτη αιτία που οδήγησε στην επανάσταση, ο Λιαντίνης σημειώνει και μια δεύτερη εξίσου βασική:

"Τη δεύτερη αιτία της επανάστασης την εγέννησε ο εκφυλισμός του ήθους και της αγωγής, σαν αναγκαίο παρακολούθημα της άνεσης και της ευημερίας. Ο πλούτος γεννάει τον τύφο, και η αργία τα κακά. Ο παραδόπιστος Περσέας εκδικήθηκε τη Ρώμη, με ό,τι ακριβώς αγωνίστηκε να της στερήσει, και κείνη το πήρε μόνη της: με το θησαυρό της Μακεδονίας."

Ίσως εδώ να χρειάζεται μια παραπομπή στη Βικιπαίδεια για όσους αγνοούν τα ιστορικά γεγονότα. Ποιος δηλαδή ήταν ο Περσέας κλπ. Και που ειρήσθω εν παρόδω, ο τάφος του (του Περσέα) βρέθηκε το 2005 κάπου στην Ιταλία. Αυτό φυσικά και δεν μπορούσε να το ξέρει ο Λιαντίνης όταν έγραφε στο Πολυχρόνιο σχεδόν είκοσι χρόνια νωρίτερα για εκείνον...

Επιστρέφω όμως στην ουσία και συνεχίζω με το ανάγνωσμα από το Πολυχρόνιο:

"Οι αλλαγές στην οργάνωση της πολιτείας που εισηγήθηκαν οι Γράκχοι, και που άγγιζαν τον αναδασμό της γης στους ακτήμονες, την τακτική διανομή σιταριού στην πλέμπα της πόλης, την αναθεώρηση των αιτημάτων των κατοίκων της Ιταλίας, την αναδιοργάνωση του στρατού, την αναδιάρθρωση της δικαστικής αρχής, και την ανασύνθεση της Συγκλήτου, βασικά υπαγορεύτηκαν από το ανθρωπιστικό πνεύμα της Στοάς.

Η κληρουχική, η στρατιωτική, η συμμαχική, η σιτική, η δικαστική και η συγκλητική πτυχή της φωτεινής δράσης των Γράκχων εσκόπευε στο μακρυνό στόχο, να ιδρύσει τη νέα τάξη της ειρήνης και της κάρπωσης επάνω στην παλιά βάση της ηθικής υγείας και της πολιτικής αρετής, που σύνδραμαν τη Ρώμη στη φάση των θυσιών και της κατάκτησης."

Ήδη πιστεύω πως στο απόσπασμα αυτό θα βρήκατε κοινά στοιχεία με το σημερινό πολιτικό γίγνεσθαι. Εμείς βεβαίως ως Ελλάδα δεν είμαστε το αντίστοιχο της τότε Ρώμης. Αλλά για σκεφθείτε εδώ, τι ήταν και τότε η Ελλάδα; Μια επαρχία της Ρώμης. Σήμερα; Τι είναι σήμερα; Ή μάλλον ποια είναι η Ρώμη της εποχής μας; Κι αν απάντηση δε βρίσκουμε, ας ανοίξουμε τα Ελληνικά του Λιαντίνη. Όλως τυχαίως στην ίδια σελίδα, την 68... Ποια είναι η νέα Ρώμη; Όλα τα έγραψε αυτός ο άνθρωπος και όλα τα προέβλεψε... Εμείς, μόνο, που τυφλοί τον περιδιαβαίνουμε και θέλουμε πολλά Ρίχτερ για να ξυπνήσουμε και να καταλάβουμε τι έγραψε.

Έτσι λοιπόν είχαν τότε τα πράγματα στην παλιά Ρώμη. Επί Γράκχων. Το καζάνι της ταξικής αντιπαράθεσης έβραζε μα οι Γράκχοι βρήκαν τον τρόπο να εκτονώσουν την κατάσταση. Γιατί όπως συνεχίζει ο Λιαντίνης:

"Οι Γράκχοι κατανόησαν σωστά πως το ισοδύναμο του ανδρείος στον πόλεμο είναι το δίκαιος στην ειρήνη. Και πως η αρετή του πολίτη είναι η ανάποδη όψη της ευψυχίας του στρατιώτη. Η πολιτική σοφία, η ανάγκη για τάξη και ο ανθρωπισμός των στωικών παίδεψαν τη δημόσια πολιτεία και την ανμορφωτική βούληση των Γράκχων.

Την πολιτική αρετή στον Τιβέριο Γράκχο την εδίδαξε ο στωικός Βλόσσιος ο Κυμαίος. Όπως ακριβώς και ο στωικός Σφαίρος ο Βοσποριανός την είχε διδάξει στον Κλεομένη της Σπάρτης. Η παραβολή της ζωής των αδερφών Γράκχων με τη ζωή του Άγι και του Κλεομένη είναι από τις ευτυχέστερες ξυνωρίδες του Πλουτάρχου στους Παράλληλους βίους.

Και στις δύο περιπτώσεις η αγνότητα του ήθους των προσώπων και η στωική αγωγή οδήγησαν στο αίτημα της μεταρρύθμισης, στην ανάγκη της επανάστασης και στην αναξιοπάθεια του θανάτου των πρωταγωνιστών."

Ίσως και γιατί, συμπληρώνω στο τελευταίο, το θάνατο των πρωταγωνιστών, αν δε στοιχειώσουμε άνθρωπο, γεφύρι δε στεριώνει, όπως τραγούδησε η λαϊκή μας μούσα.

Εδώ όμως θα σταματήσω τη δική μου "ξυνωρίδα" των δύο εποχών. Θέλω να πιστεύω πως σας έπεισα να πιάσετε πάλι το Πολυχρόνιο τις μέρες αυτές. Και με το βάρος της νέας ματιάς να το μελετήσετε. Νομίζω πως στις σελίδες του θα βρούμε πολλές απαντήσεις για όλα τα αναπάντητα του καιρού μας. Αυτά που ο Κοσίγκα και ο κάθε Κοσίγκα έχουν κιόλας διαβάσει και προσπαθούν να οδηγήσουν τα υπόγεια ρεύματα ξανά στην κοίτη την παλιά που θα ξαναγεμίσει με εξουσία και χρήμα τα πουγκιά τους.

Το θέμα μου δεν είναι να σας στείλω θηρευτές του πόρου που άλλη κοίτη των γεγονότων θα ανασκάψει. Όχι. Αυτό δεν είναι έργο του ερευνητή και του μελετητή αλλά του επαναστάτη. Αν και συγκοινωνούτα δοχεία στέκονται οι δύο ρόλοι. Όπως και των στωικών δασκάλων και των μαθητών τους. Όπως του Αριστοτέλη και του Αλέξανδρου. Αυτή και μόνο την κλωστίτσα της επανάστασης μπορούμε εμείς να κινήσουμε στη μεγάλη σκηνή... Και είναι αρκετή. Πιστέψτε με. Αρκεί να γίνεται με νου και γνώση.

Όπως με νου και γνώση μας άφησε ο Λιαντίνης το Πολυχρόνιο. Που πολιτική διαθήκη του το διαβάζω. Και υπότιτλο θα έβαζα "Ο πολιτικός Λιαντίνης".

Δεν είναι στις σελίδες του μόνο η σκονισμένη ιστορία της παλαιάς Ρώμης. Αλλά η πέρα από εποχές Αιώνια επιστροφή στο όμοιο, αυτή που κουρταλεί και πάλι τη θύρα του χρόνου. Ορίστε! Να περάσει η αφεντιά της! (Γκέμμα, 224)

Ο Λιαντίνης για τον Καρυωτάκη

Λιαντίνης και Καρυωτάκης. Δυο άνθρωποι που δεν έζησαν στον ίδιο χρόνο. Τι μ' αυτό; Κατάφεραν να συναντηθούν και να συνομιλήσουν σε μια άλλη διάσταση, σε εκείνη που ορίζει η ποίηση, η αληθινή ποίηση, και ο ιδιαίτερος κόσμος που ζουν οι ποιητές.

Επί της ουσίας βέβαια ο Καρυωτάκης ως προγενέστερος δε γνώριζε το Λιαντίνη ούτε κατ΄όνομα ενώ ο Λιαντίνης και γνώριζε τον Καρυωτάκη και αρκετές αναφορές έκανε στο έργο του για εκείνον και φυσικά και για την αυτοκτονία του.

Τα αποσπάσματα που ακολουθούν είναι από παλαιότερη συζήτηση στο forum HOMA EDUCANDUS με τίτλο: Λιαντίνης: "Κάθαρσις" - Καρυωτάκης

____________

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΙΑΝΤΙΝΗ (σελ. 62 - 63)


"Πέμπτο δείγμα πως η γνήσια ποίηση είναι καθαρά πολιτική, λαβαίνω ένα κείμενο του Καρυωτάκη. Είναι το Κάθαρσις.

Γραμμένη λίγο προτού πεθάνει ο ποιητής, η Κάθαρσις είναι καθαρή, όσο και η αυτοκτονία του. Που η αυτοκτονία του Καρυωτάκη στην Πρέβεζα λειτούργησε σαν καθαρμός για όλους τους ποιητές και ολόκληρη την ποίηση της εποχής του.

Η Κάθαρσις είναι ένα σύντομο κείμενο, που γράφτηκε στα 1928 και περιγράφει την πολιτική ζωή της Ελλάδας εξήντα χρόνους αργότερα. Το κείμενο αυτό δίνει μια πρωθύστερη αναπαράσταση της πολιτικής αθλιότητας του σήμερα με πιστότητα ανατριχιαστική.

Ποιος Έλληνας στις μέρες μας από τα λυκόπουλα της Κυριακής ως τους κρονόληρους και τους τριγέροντες, δεν έχει ακούσει τη λέξη «κάθαρση» ;

Με αφορμή έναν αλήτη του σκοινιού και της φούρκας· ένα κάθαρμα της πολιτείας, όπως θα έλεγε ο Πλάτων, που αν αλλάξεις το πέμπτο γράμμα στο όνομά του θα διαβάσεις τη λέξη σκατάς· και με υπόδικους μία κυβέρνηση, μία αντιπολίτευση, μία δικαιοσύνη, και ολόκληρο τον ημερήσιο τύπο και το κύκλωμα ενημέρωσης, τρία χρόνια τώρα μέρα και νύχτα η λέξη κάθαρση λερώνει τα αυτιά και τα μάτια μας.

Όσο πιο πολύ την ακούμε, τόσο πιο βαθιά βεβαιώνεται μέσα μας το αληθινό της όνομα: ακαθαρσία, βορβορυγμός και βόρβορος.

Εξοδεύτηκαν μια Πρέσπα μελάνι και κορμοί δέντρα χαρτί ένα δάσος για τη λέξη αυτή. Και χαθήκανε εκατομμύρια ανθρωποώρες εργασίας. Τόσο, που αν είχε χρησιμοποιηθεί γόνιμα ο χρόνος αυτός από τους έλληνες, θα είχαμε σκάψει το μετρό της Αθήνας, και θα είχαμε διώξει το νέφος.

Εt tamen. Όσο γνωρίζω, αυτά τα τρία χρόνια ούτε μια φορά δεν ακούστηκε η Κάθαρσις του Καρυωτάκη. Το λιτό αυτό κείμενο, που πριν εξήντα χρόνια ζωγράφισε πιστά την απολίθωση και την ενανθράκωση της πολιτικής μας ζωής και συνείδησης σήμερα.

Διαβασμένο έγκαιρα και σωστά το Κάθαρσις του Καρυωτάκη, θα είχε προφτάσει να κάμει άχρηστες τα δύο εκατομμύρια σελίδες και βιντεοκασέτες που γράφτηκαν για την κάθαρση από το πήλινο μυαλό και το ξύλινο χέρι μας.

Τόσο δραστικό είναι το πολιτικό βεληνεκές της αληθινής ποίησης. Μια σελίδα ποίηση είναι ίσον ή μεγαλύτερο από μια βιβλιοθήκη φλυαρίες.

Ιδού το κείμενο :


KAΘΑΡΣΙΣ

Βέβαια. Έπρεπε να σκύψω μπροστά στον ένα και, χαϊδεύοντας ηδονικά το μαύρο σεβιότ – παφ, παφ, παφ -, «έχετε λίγη σκόνη» να ειπώ «κύριε Άλφα».

Ύστερα έπρεπε να περιμένω στη γωνία, κι όταν αντίκριζα την κοιλιά του άλλου, αφού θα’χα επί τόσα χρόνια παρακολουθήσει τα αισθήματα και το σφυγμό της, να σκύψω άλλη μια φορά και να ψιθυρίσω εμπιστευτικά : «Αχ, αυτός ο Άλφα, κύριε Βήτα…»

Έπρεπε, πίσω από τα γυαλιά του Γάμμα, να καραδοκώ την ιλαρή ματιά του. Αν μου την εχάριζε, να ξεδιπλώσω το καλύτερο χαμόγελό μου και να τη δεχτώ όπως σε μανδύα ιππότου ένα βασιλικό βρέφος. Αν όμως αργούσε, να σκύψω για τρίτη φορά γεμάτος συντριβή και ν’ αρθρώσω «Δούλος σας, κύριέ μου».

Αλλά πρώτα πρώτα έπρεπε να μείνω στη σπείρα του Δέλτα. Εκεί η ληστεία γινόταν από λαμπρούς, διεθνείς οιωνούς, μέσα σε πολυτελή γραφεία. Στην αρχή, δε θα υπήρχα. Κρυμμένος πίσω από τον κοντόπαχο τμηματάρχη μου, θα οσφραινόμουν. Θα είχα τρόπους λεπτούς, αέρινους. Θα εμάθαινα τη συνθηματική τους γλώσσα. Η ψαύσις του αριστερού μέρους της χωρίστρας θα εσήμαινε: «πεντακόσιες χιλιάδες». Ένα επίμονο τίναγμα της στάχτης του πούρου θα έλεγε: «σύμφωνος». Θα εκέρδιζα την εμπιστοσύνη όλων. Και, μια μέρα, ακουμπώντας στο κρύσταλλο του τραπεζιού μου, θα έγραφα εγώ την απάντηση: «Ο αυτόνομος οργανισμός μας, κύριε Εισαγγελεύ…»

Έπρεπε να σκύψω, να σκύψω, να σκύψω. Τόσο που η μύτη μου να ενωθεί με τη φτέρνα μου. Έτσι βολικά κουλουριασμένος, να κυλώ και να φθάσω.

Κανάγιες!

Το ψωμί της εξορίας με τρέφει. Κουρούνες χτυπούν τα τζάμια της κάμαράς μου. Και σε βασανισμένα στήθη χωρικών βλέπω να δυναμώνει η πνοή που θα σας σαρώσει.

Σήμερα επήρα τα κλειδιά κι ανέβηκα στο ενετικό φρούριο. Επέρασα τρεις πόρτες, τρία πανύψηλα, κιτρινωπά τείχη, με ριγμένες επάλξεις. Όταν βρέθηκα μέσα στον εσωτερικό, τρίτο κύκλο, έχασαν τα ίχνη σας. Κοιτάζοντας από τις πολεμίστρες, χαμηλά, τη θάλασσα, την πεδιάδα, τα βουνά, ένιωθα τον εαυτό μου ασφαλή. Εμπήκα σ’ερειπωμένους στρατώνες, σε κρύπτες όπου είχαν φυτρώσει συκιές και ροδιές. Εφώναζα στην ερημία. Επερπάτησα ολόκληρες ώρες σπάζοντας μεγάλα, ξερά χόρτα. Αγκάθια κι αέρας δυνατός κολλούσαν στα ρούχα μου. Με ήβρε η νύχτα²…"

• Κτείνειν ως νόσον πόλεως = να τον σκοτώνουν σα να’τανε κάθαρμα της πολιτείας. Πλάτ., Πρωταγ. 322d
• Μετά το «Με ήβρε η νύχτα…» το χειρόγραφο του Καρυωτάκη είχε ακόμη τη φράση «κι ο θάνατος» Βλ. την έκδοση του Γ.Π.Σαββίδη 2, 231

___________

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ HOMO EDUCANDUS ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΙΑΝΤΙΝΗ (σελ. 24 - 26)

Η ΗΘΙΚΗ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ


Η ηθική υποκρισία είναι η συνέπεια της οντολογικής απάτης στο επίπεδο της πράξης. Εάν το σχήμα της θεωρίας μας δεν συμπίπτει με τους τύπους της αλήθειας, αναγκαία και ο τρόπος της συμπεριφοράς μας δεν θα συμφωνεί με τα αιτήματα της αρετής.

Όταν σήμερα μιλάμε για υποκρισία, η αναφορά μας γίνεται σε κάτι τόσο αυτονόητο, όσο και ο αέρας που αναπνέουμε. Το συνήθισε το αίμα μας το καυσαέριο.

Όλες οι σκέψεις μας, όλες οι λέξεις μας και οι πράξεις μας είναι κίβδηλες ως το τελευταίο τους κύτταρο.

Γεννιόμαστε μέσα στην υποκρισία, μεγαλώνουμε μαζί της, την σπουδάζουμε με ζήλο, την διδάσκουμε με φανατισμό. Και όταν πεθαίνουμε, την αφήνουμε τρίτη Διαθήκη στα παιδιά μας.

Η υποκρισία μας σκεπάζει, όπως τα περιζώματα τα κρυφά μας μέρη. Μας προστατεύει, όπως η νύχτα τις νυχτερίδες. Μας δυναστεύει και μας βολεύει, όπως οι πάγοι τις πολικές αρκούδες.

Αν ξεφύγουμε λίγο από την προστασία της, κινδυνεύουμε είτε να βρεθούμε κατεργαραίοι του νόμου, είτε αφορεσμένοι από τις εκκλησίες, είτε πελάτες των ψυχιατρείων. Ριντίκολα σαν το Θεόφιλο στην Πορταριά. Ή αυτόχειρες, σαν το Συκουτρή στον Ακροκόρινθο.

Συλλογίζομαι, συνειρμικά, ότι όλη εκείνη η ανθοδέσμη των γοερών θανάτων που συνταιριάζει ο Καρυωτάκης στην "Πρέβεζα", δεν είναι άλλο παρά μια ενδεικτική ονοματολογία της υποκρισίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι βάζει το νόμο να πηγαίνει χέρι χέρι με την αγωγή:

Θάνατος ο αστυνόμος πού διπλώνει,
για νά ζυγίσει, μιά «ελλιπή» μερίδα,
θάνατος τά ζουμπούλια στό μπαλκόνι,
κι ο δάσκαλος μέ τήν εφημερίδα.

Τον ίδιο θάνατο σε κύκλους πλατύτερους, όσο πιο πλατύς μπορεί να 'ναι ο απόηχος που άφησαν στην πανανθρώπινη συνείδηση τα κανόνια της Ευρώπης σε σύγκριση με τα ελληνικά λιανοντούφεκα, περιγράφει η τεφρή συνείδηση του Έλλιοτ:

Αυτοί που ακονίζουν το δόντι του σκύλου, σημαίνοντας
Θάνατο
Αυτοί που λάμπουν με τη δόξα του τροχίλου, σημαίνοντας
Θάνατο
Αυτοί που κάθουνται στο στάβλο της ικανοποίησης, σημαίνοντας
Θάνατο
Αυτοί που υποφέρουν την έκσταση του ζώου, σημαίνοντας
Θάνατο.

Αν μας γεννιέται η απορία ότι την υποκρισία, πανταχού παρούσα τριγύρω μας, δεν τη βλέπουμε πουθενά, είναι γιατί μας λείπει παντελώς το αντικείμενο της παραβολής και το μέτρο της σύγκρισης.

Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα το αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα; Εκείνος που δεν βγήκε ποτέ του από το γηροκομείο, είναι φυσικό να μη φαντάζεται ότι στους δρόμους κυκλοφορούς ωραίοι έφηβοι και τρυφερά κορίτσια.

Η κλασσική Ελλάδα που είχε μια σκέψη φωτεινή σαν το άστρο της αυγής δεν έφτασε να διανοηθεί ότι η γη κινείται. Γιατί την ταχύτητα του πλανήτη μας την έπαιρνε για ακινησία, επειδή ζούσε μέσα στην κίνηση. Παρόμοια ακριβώς, την ψευτιά μας την παίρνουμε για αλήθεια, επειδή ζούμε μέσα στην ψευτιά.

Στο μύθο των ελλήνων για τη διπλή μορφή της Ελένης δεν συμβολίζεται μόνο η οντολογική - η πλάνη -, αλλά και η ηθική - η υποκρισία - πλευρά του προβλήματος.

Αν οι έλληνες πολέμησαν δέκα χρόνους για κάτι που δεν υπήρχε εκεί που το ζητούσαν, κάποιος θεός ή ποιητής, τους έβγαλε από την πλάνη τους.

Εμείς όμως, οι σύγχρονοι πολυμήχανοι Σίσυφοι - και δεν εννοώ το Σίσυφο τιμωρούμενο στον Άδη, αλλά εκείνον το ζωντανό και τετραπέρατο πανούργο που κατάφερε να ρίξει στα δεσμά ακόμη και το Θάνατο - τόσους αιώνες τώρα γιατί αγωνιζόμαστε;

Το γεγονός ότι ο τελικός απολογισμός του αγώνα μας παίρνει τη συγκεκριμένη μορφή των πυρηνικών όπλων, που τα κυττάζουμε με την απάθεια του ματιού της δαμάλας, πολύ φοβάμαι ότι, από άλλο δρόμο έρχεται να βεβαιώσει τη φριχτή υποψία: πως ενώ νομίζουμε ότι αγωνιζόμαστε για τη ζωή, στην πραγματικότητα κατασκευάζουμε το μεγάλο μας θάνατο.

Τι λογής στηρίγματα έχουμε σήμερα να περιμένουμε από τα πήλινα πόδια μας; Τι λογής συνεννόηση από τη γλώσσα μας, που βατταρίζει με την πολυφωνία της Βαβέλ; Και ποιες καλές ελπίδες από τη σοφία του νου μας;

Κυττάζουμε προς την αλλοτινή θέση του ανθρώπινου μυαλού, και βλέπουμε μια μυθική λειχήνα. Ένας στιλπνός μηχανισμός ανεβοκατεβαίνει και βουρλίζεται. Με εκατομμύρια καλώδια, και τόνους τρινιτροανισόλη.

Είναι βέβαιο ότι η αγωγή θα υποχρεωθεί, προτού τα είδωλα της υποκρισίας μας μας οδηγήσουν στο Ω, να αρχίσει το έργο της από το Α.

___________

Θυμίζουμε ότι ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ του Λιαντίνη είναι το προτελευταίο βιβλίο του. Γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του '90, στην εποχή της "κάθαρσης" από όσα βρώμικα ήρθαν στη δημοσιότητα εκείνη την εποχή. Ο Λιαντίνης, έχοντας ως θέση του πως η γνήσια ποίηση είναι καθαρά πολιτική, δεν μπορούσε φυσικά να αδιαφορήσει για όλο αυτό το βόρβορο που έπνιγε την ανάσα του τόπου και του λαού του. Όμως ο Λιαντίνης δεν ήταν ένας από τους πολλούς που ευκαιριακά και επίκαιρα μόνο έσκυψε στο πρόβλημα αναζητώντας την πολυπόθητη Κάθαρση. Αρκετά χρόνια νωρίτερα, στο HOMO EDUCANDUS, γραμμένο σχεδόν μια δεκαετία νωρίτερα και όταν ακόμη η χώρα γλεντούσε την αλλαγή, ο Δημήτρης Λιαντίνης καυτηρίαζε την ΗΘΙΚΗ μας ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ και πάλι εκεί δανειζόταν τον λόγο του Καρυωτάκη. Όπως συχνά τον δανειζόταν και στις διδασκαλίες προς τους σπουδαστές του.

Φυσικά δεν είναι ο μόνος συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο Λιαντίνη και τον Καρυωτάκη η Κάθαρση. Όλων ο νους αυτόματα συνδέει και την αυτοκτονία του Καρυωτάκη με τον αυτοθέλητο θάνατο του Λιαντίνη. Πόσο όμως κοινά είναι τα δύο αυτά γεγονότα; Στη συζήτηση που το αρχικό απόσπασμα από ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ πυροδότησε στις σελίδες του φόρουμ HOMA EDUCANDUS, ακούστηκαν πολλές απόψεις. Μπορείτε να τις διαβάσετε κάνοντας κλικ εδώ. Εμείς εδώ θα περιοριστούμε να μεταφέρουμε ένα ακόμη απόσπασμα από τον ίδιο το Λιαντίνη: (Από το κύκνειο άσμα του, τη ΓΚΕΜΜΑ, σελ. 240)

Ερωτώ: πόσοι ποιητές καταστρέψανε το άτομό τους χάριν του έργου τους; Ο ίδιος ο Σεφέρης τόλμησε να καταστρέψει το άτομό του χάριν του έργου του; Ο Σολωμός όμως, ο Κάλβος, ο Παπαδιαμάντης, ο Καβάφης κατάστρεψαν το άτομό τους χάριν του έργου τους. Το ακαριαίον του Καρυωτάκη αυτοί το ζήσανε ολοζωής. Μπουκιά, μπουκιά, και στάλα στάλα τους κατάπιε η λύπη και ο θάνατος.

__________________

• Η φωτογραφία είναι του Καρυωτάκη. Όπως δόθηκε στη δημοσιότητα αμέσως μετά την αυτοκτονία του.

Ο Λιαντίνης για την Αμέρικα, τις Ντόρες και τους ντορήδες...

Ο Λιαντίνης για την Αμέρικα; Μα ο Λιαντίνης έχει δέκα χρόνους και κοντεύει τους έντεκα που εσιώπησε. Τι νόημα θα είχε έντεκα χρόνους μετά να θυμηθούμε τι έλεγε για την Αμέρικα; Παλιά ξινά σταφύλια... Και τσαμπί μέσα σε ολάκερο αμπελώνα, τα δικά του λόγια στο χείμαρρο όσων έχουν ειπωθεί για την υπερδύναμη.

Μα ακριβώς για τούτο! Γιατί αγνάντια στην ακατάσχετη φλυαρία και τον άμετρο λόγο των πολλών, εκείνος μας άφησε λέξεις λίγες μα στίλβουσες, όμοια από διαλεχτό τσαμπί σταφύλι απαστράπτουσες ρόγες. Κάθε μία και πετράδι πολύτιμο. Σαν και αυτές που με καμάρι επιδεικνύει στον ξένο επισκέπτη, ως γέννημα θρέμμα του αμπελιού του αλλά και απόκτημα περισσής φροντίδας από τα δικά του χέρια. Στα πάρεργά του ναι, ασχολήθηκε και με τους κήπους. Καθόλου δε μας ξεγέλασε σε κείνο το δωρικό βιογραφικό της Γκέμμας του. Η γη και τα έργα της κατείχαν ξέχωρη θέση στην καρδιά του, αλλά και στο νου του. (1 )

Ο Λιαντίνης... ο Δημήτρης Λιαντίνης, ο άνθρωπος που ήξερε να κοιτάζει τα αστέρια μα πατώντας γερά στη γη. Ο ελληνοέλληνας Δημήτρης Λιαντίνης, που βάδισε τη ζωή του επί ξυρού ακμής, μετρώντας την και ζυγίζοντας ακριβά το λόγο των αρχαίων προγόνων από τη μια και τη γνώση της σημερινής επιστήμης από την άλλη. Τη σοφία του παρελθόντος μα και τα μελλούμενα - αυτά που μόνο οι θεοί γνωρίζουν και εκ των ανθρώπων αισθάνονται μονάχα οι σοφοί. (2 ) Και ο Δημήτρης Λιαντίνης υπήρξε σοφός. Η είδηση η σημερινή το αποδεικνύει ακόμη μια φορά... αν και ειλικρινά δε γνωρίζω πώς θα αντιδρούσε ο Δημήτρης Λιαντίνης διαβάζοντας τα μαντάτα του τύπου:

ΡΟΥΚΕΤΑ ΑΠΟ ΗΠΑ, ΑΓΑΛΜΑ Η ΝΤΟΡΑ

Ψυχρολουσία για την κυβέρνηση αποτελεί το κείμενο της ετήσιας Εκθεσης Ανθρώπινων Δικαιωμάτων για τη χώρα μας, το οποίο δημοσιοποιήθηκε χθες από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, την ώρα μάλιστα που η Ντ. Μπακογιάννη είχε συνομιλίες με τη Χ. Κλίντον περί της... στρατηγικής συνεργασίας των δύο χωρών και της νέας αφετηρίας στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Στην έκθεση προβάλλεται ιδιαίτερα αρνητική εικόνα για την Ελλάδα με ειδικές αναφορές στην κυβερνητική διαφθορά, με αιχμή το σκάνδαλο Βατοπεδίου και την υπόθεση Κεφαλογιάννη, ενώ περιγράφεται με μελανά χρώματα η κατάσταση στις ελληνικές φυλακές και στην Ελληνική Αστυνομία.

ΠΗΓΗ ΕΘΝΟΣ

Δεν ξέρω και δε θέλω να υποθέσω πώς θα αντιδρούσε ο Λιαντίνης στο άκουσμα μιας τέτοιας είδησης - έστω και αν γνωρίζουμε όλοι όσα έχει πει για τη σημερινή Ελλάδα και έχει καταγγείλει με ιδιαίτερα καυστικό ύφος. Ξέρω όμως και πρέπει όλοι να θυμόμαστε και τι είπε για την Αμέρικα, τόσα και τέτοια που να θυμίζουν και να τεκμηριώνουν στην προκειμένη περίπτωση των μύδρων εξ Αμερικής τη σοφή παροιμία του λαού μας:

Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα!

Είναι αλήθεια πως μόλις διάβασα την είδηση, μου ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι... Όχι πως δεν ξέρω τα χάλια της χώρας μου. Μα ακριβώς γι' αυτό. Επειδή ξέρω και γνωρίζω. Και δεν ξεχνώ το λόγο που δάκρυσε τον εθνικό ποιητή: "Περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις." Η Ελλάδα, η Ελλαδίτσα μας... που κάθε τρεις και λίγο μας κάνει να ντρεπόμαστε και να δακρύζουμε αλλά και η Ελλάδα της Φωτονερόπετρας, (3 ) το αστέρι το άπεφθο στο αγλαό στερέωμα. Η Εβραιοελλάδα του σήμερα και η Ελλαδοελλάδα του χθες, κατά τους ορισμούς του Λιαντίνη. (4 )

"... η νεότερη Ελλάδα είχε παίξει πια τη ζαριά της στο Ρουβίκωνα. Είχε πάρει το δρόμο της. Τη στράτα του κακού και της ανεμοζάλης. Η Ελλαδοελλάδα αποσύρθηκε πικραμένη και περήφανη. Και άφηκε την Εβραιοελλάδα να ξερογλείφεται σα μαϊμού απάνου στη σκηνή του καραγκιόζη:

Γεια σου, μάνα μου Ελλάς, είμαι κλεφτοφουκαράς.

Η σμαρδή και φαναριώτικη πολιτική στον Αγώνα, με Μαυροκορδάτο και Κωλέττη και παπάδες, θα περάσει ύστερα, και θα δώσει το ρυθμό και τον τόνο της στην πολιτική ιστορία της "νεότερης Ελλάς".

Φατρίες, κομματισμός, αρριβισμός, βουλευτοτσιφλικάδικα, το αγγλόφιλο, το γαλλόφιλο, το ρωσόφιλο. Πολιτική του ρουσφετιού και της ασυδοσίας, δουλοφροσύνη, λεονταρισμοί, απαξία, ιδιοτέλεια. Ό,τι ανθίζει πια, κι ό,τι καρπίζει σήμερα στη χώρα. Νούλες και κουλούρηδες, χάχηδες και σάκηδες, ντόρες και ντορήδες. Περάστε κόσμε."

Δέκα χρόνια και βάλε πέρασαν από τότε που το μολυβάκι του Λιαντίνη χάραζε τούτα τα λόγια στην κόλλα... Για τις ντόρες και τους ντορήδες , τη δουλοφροσύνη και όλο το κακό συναπάντημα της σημερινής Ελλάδας. Και κοίτα πως ο λόγος του ο ξεχασμένος έρχεται σήμερα να μας μαστιγώσει. Βάλε με νου σου να είχε συμβεί το ακριβώς αντίθετο και θα καταλάβεις. Να ερχόταν -λέει- εδώ η νέα σιδηρά κυρία της Αμέρικας, η περιώνυμη κ. Χίλαρι Κλίντον, επισκέπτρια και συνομιλήτρια της ελληνικής κυβέρνησης, κι εμείς την ίδια μέρα να βγάζαμε πόρισμα και έκθεση για της δικής της πατρίδας τα εγκλήματα σε βάρος του ανθρώπου. Ή τουλάχιστον να αφήναμε να βγει ο λαός μας στους δρόμους και να διαδηλώσει την αγανάκτησή του για τις δολοφονίες τόσων λαών από το μακρύ χέρι της Αμερικής...

Αστείο, ε; Γιατί καλά θυμόμαστε όλοι τι έγινε στην Αθήνα σαν ήρθε κάποτε ο σύζυγος της κυρίας και πάλαι ποτέ πρόεδρος της Αμερικής. Τότε που ακόμη και η Βουλή των Ελλήνων και το γραφείο του Πρωθυπουργού της χώρας ελέγχθηκαν από το FBI και τη CIA. (5 ) Για να μην κινδυνεύσει ποιος; Εκείνος που σκόρπισε το θάνατο στη Γιουγκοσλαβία... (6 ) Ο τότε πλανητάρχης Μπιλ Κλίντον! Ναι, γεια! Αυτόν που σαν ήρθε στην Αθήνα το Νοέμβρη του 1999, αναβλήθηκαν ως και οι συναυλίες του μεγάρου μουσικής για να προστατευτεί η πολύτιμη ζωούλα του. (7 ) Ενώ λίγους μήνες νωρίτερα με τις δικές του διαταγές χάνονταν εκατοντάδες αθώες ζωούλες στα Βαλκάνια. Τα γεγονότα εκείνης της επίσκεψης του αντρούλη της κυρίας Κλίντον στην Αθήνα, τα περιγράφει εύστοχα ένα άρθρο του Ριζοσπάστη εκείνης της εποχής με τον χαρακτηριστικό τίτλο: Αδούλωτος λαός. Από κει και το μικρό απόσπασμα που αποτυπώνει τι έγινε εκείνη τη μέρα στην Αθήνα:

Τα δηλητηριώδη αέρια, το κυνηγητό, οι συλλήψεις και οι ξυλοδαρμοί είναι παρεπόμενα της πρώτης αμαρτίας που αμφισβήτησε στην πράξη την παράνομη κυβερνητική απόφαση. Η διπλωματική, γι' αυτούς, ασυλία της αμερικάνικης πρεσβείας πρέπει να απλώνεται κατά το δοκούν σε μερικά χιλιόμετρα. Εχοντας απολέσει κάθε σχέση με το μαχόμενο λαϊκό κίνημα, το βλέπουν μέσα από την κλειδαρότρυπα ενός δημοκρατικού εφησυχασμού.

Γι' αυτά τα ανθρώπινα δικαιώματα που βάναυσα παραβιάστηκαν κατά την επίσκεψη Κλίντον στην Αθήνα, η Αμερική δε διαμαρτυρήθηκε ποτέ. Και καμιά έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν τα καυτηρίασε. Ούτε τότε που εκείνος κυβερνούσε, ούτε τώρα που η σύζυγός του προΐσταται του Στέιτ Ντιπάρτμεντ... Γιατί τέτοια είναι η δημοκρατία της Αμέρικας. Και τέτοια τα ανθρώπινα δικαιώματα που αναγνωρίζει... Και τέτοια τα ιδανικά και οι αξίες των Αμερικάνων. Όπως ακριβώς τα περιέγραψε μια δεκαετία και βάλε... ο Δημήτρης Λιαντίνης:

Έφηβος γέρων εβδομήντα τέσσερω χρονώ ο Φρόυντ μπήκε στον πειρασμό να επιχειρήσει μια κριτική του πολιτισμού της Αμέρικας. Τελικά απέφυγε να το κάμει. Για να μη δώσει την εντύπωση ότι στην κριτική του μεταχειρίζεται αμερικάνικες μεθόδους. Ich will nicht den Eindruck hervorrufen, είπε, als wollte ich mich selbst amerikanischer Methoden bedienen. Όχι δηλαδή δικαστής και εισαγγελέας, αλλά ούτε μάρτυρας και ακροατής σε τέτοιο δικαστήριο.

Τι θά 'γραφε άραγε στη λαγαρή του γλώσσα, και με το σταράτο χαρακτήρα της γραφής του; Χωρίς τη "λειτουργία του ονείρου" του, θα δοκιμάσω να ονειρευτώ την προβληματική του.

Η Αμερική σήμερα, με τη μπακιρένια λάμψη του βίου και του πολιτισμού της, είναι η Ρώμη της εποχής του Βαλεριανού και του Ηλιογάβαλου.

Ο πρόεδρος της Αμέρικας σήμερα, ο πλανητάρχης όπως τον λένε μετά την περεστρόικα των μπολσεβίκων, είναι ο καίσαρας στην ίδια εποχή της Ρώμης. Μια εποχή, δηλαδή, που το κύριο γνώρισμά της ήτανε η άκρα ακράτεια ούρων και κοπράνων.

Οι αναπτυγμένες βιομηχανικά χώρες σήμερα, που στο φανερό δορυφορούν την Αμέρικα αλλά στο κρυφό φιλούν το χέρι που δεν ημπορούν να δαγκάσουν, είναι οι πιο ζωτικές επαρχίες της Ρώμης στην εποχή του Βαλεριανού και του Ηλιογάβαλου, που συνουσιαζότανε μέσα στα ιερά των ναών με τη μάνα του. Τη "γριά Ιοκάστη", όπως την εγιουχάιζε στο Κολοσσαίο η πλέμπα της Ρώμης. Ήγουν:

Γερμανία επαρχία Μακεδονίας, Ρωσία επαρχία Ακουϊτάνιας, Ιαπωνία επαρχία Αφρικής, Βρεττανία επαρχία Σικελίας και Κρήτης, Ιταλία επαρχία Κοίλης Συρίας και Παλαιστίνης, Γαλλία επαρχία Ασίας, Ολλανδία επαρχία Αιγύπτου, Σουηδία επαρχία Αχαΐας και διάταζε ανάλογα, όσο να βρεις όλους τους παράλληλους βίους των σημαντικών εθνών του ΟΗΕ με τις είκοσι πέντε συγκλητικές και αυτοκρατορικές επαρχίες της Ρώμης.

Και η πόλη Σινσιννάτη της Αμέρικας φέρνει το όνομα του αστραφτερού Κιγκινάτου. Στέμμα χωρίς κεφάλι.

Και οι πόλεις Ίτακα και Άθενς της Αμέρικα σήμερα φέρνουν το όνομα της Ιθάκης και των Αθηνών της παλαιάς Ελλάδας. Κιονόκρανα στο φωταγωγό της πολυκατοικίας.

Για τους πληθυσμούς και τα σχολειά της Αμέρικας σήμερα η πολιτική ιστορία του ανθρώπου αρχίζει με το Τζέφερσον. Και η ιστορία της φιλοσοφίας ξεκινά με το Τζων Λοκ. Μα ποιες μωρές παρθένες είπανε ότι τα δέντρα χρειάζονται τις ρίζες, και θεμέλια τα σπίτια;

Στα 1992 η Αμέρικα γιόρτασε με επισημότητα τα δυόμισυ χιλιάδες χρόνια της δημοκρατίας του ανθρώπινου γένους, με την ήρεμη συνείδηση ότι μόνη αυτή είναι ο απαραχάρακτος συνεχιστής του νου και των έργων του Σόλωνα και του Κλεισθένη.

Αλλά σε ποιες "κύρβεις" του δήμου της Αθήνας, και σε ποιες ελεγείες του Σόλωνα διαβάσανε οι αμερικανοί ότι δημοκρατία σημαίνει να πίνεις μαζί με τα βαμπύρ το αίμα των λαών της γης, και από πάνω να υποχρεώνεις τα σκελετωμένα έθνη να σου λένε και "σπολάτη";

Σήμερα οι κακές γλώσσες της στατιστικής μας λένε ότι τα απορρίμματα της Αμέρικας θα φτάνανε να θρέψουν ολόκληρη την πειναλέα Αφρική. Ότι ένας μέσος αστός της Αμέρικας σπαταλάει αγαθά ζωής, που αν ζούσε στην εποχή του Σόλωνα θα χρειάζουνταν πεντακόσιοι δέκα δούλοι να δουλεύουνε από ήλιο σε ήλιο για να τα παραγάγουν. Ότι ο κάθε αμερικανός εξοδεύει ενέργεια για τετρακόσιους ινδούς.

Όλα ετούτα θα ήσαν κατανοητά, και έγκριτα ίσως, εάν δεν υπήρχε εκείνο το αμείλικτο άρθρο στον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ, που ορίζει ότι όλοι οι άνθρωποι του πλανήτη είναι ίσοι, και δικαιούνται τα ίδια δικαιώματα. Και εάν οι αμερικανοί δεν έπαιζαν το ρόλο του κοινωνικού παιδονόμου για την τήρηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων από τα κράτη της Οικουμένης.

Κάθε μέρα κόβεται ένα μικρό δάσος από δέντρα και τυπώνουνται τα φύλλα των Τάιμς της Νέας Υόρκης. Για να διαβάζουν οι εναλφάβητοι αμερικανοί τι; Κίτρινη πληροφόρηση, ανία του καθημερινού, προπαγάνδα, διαφήμιση, αποκριάτικο μασκαραλίκι της αλήθειας. Και γνώση του τύπου: οι φιλισταίοι της Παλαιάς Διαθήκης ήσαν έλληνες, και ο Άι - Γιάννης ο Νηστικός φιλόσοφος.

Στα πανεπιστήμια της Αμέρικας σήμερα εκείνοι που κατά πλειονότητα σπουδάζουν κλασικές επιστήμες είναι οι επιρρεπείς στον ουρανισμό και στην ομοφυλοφιλία. Γιατί στην κλασική Ελλάδα, έτσι λένε και έτσι μαθαίνουν αυτά τα ξουράφια στην έρευνα του Θουκυδίδη και του Αισχύλου, η κύρια επίδοση και η κύρια καλλιέργεια ήταν το πνεύμα των κιναίδων και των αρσενοκοιτών.

Στα γραφεία κηδειών της Αμέρικας σήμερα κάποιοι "υψηλοί" πελάτες πληρώνουν μυθικά ποσά για να ενοικιάσουν, εν κρυφώ και παραβύστω, ωραία κορίτσια στο φέρετρο προκειμένου να ικανοποιήσουν τις νεκροφιλικές τους διαστροφές. Περίλυποι οι νεκροθάφτες φορούν τα λευκά τους χειρόκτια και εξηγούν στις πενθούσες οικογένειες ότι η άτυχη νέα τους φυλάγεται ακόμη στο ψυγείο σε λίστα αναμονής ενταφιασμού.

Και μία ντιρεκτίβα των κέντρων απόφασης στην Αμέρικα σήμερα, που φροντίζουν μαζί με τις ακτίνες του Αγάλματος της Ελευθερίας να σκορπίζεται στις πέντε ηπείρους και στους πέντε ωκεανούς, ορίζει ότι όλα τα έθνη της γης βαραίνουν το ίδιο βάρος στη ζυγαριά των αξιών και της ποιότητας, ανεξάρτητα από την ιστορική κληρονομιά και την πνευματική παράδοση που συνοδεύει το καθένα.

Ελλάδα του Ομήρου και Ουγκάντα του χθες, για παράδειγμα 1 - 1. Γαλλία του Ρουσσώ και του Ροβεσπιέρου και Φιννοτουρκομογγόλοι 2 - 2. Ρωσία του θωρηκτού Ποτέμκιν και φαλαινοθηρικά της Αλάσκας 3 - 3. Ιαπωνία Αμέρικα; Περλ Χάρμπορ και Ναγκασάκι. Ποιος Αρμαγεδώνας προόδου ισοπέδωσε στην τοπογραφία της ιστορίας όρη και λόφους, Νείλους και ρύακες, Νεκρά θάλασσα και Έρημη Χώρα;

Ο πολιτισμός της Αμέρικας σήμερα διαπλάθει μαζικούς αριθμούς ανθρώπων απανταχού του πλανήτη με "δείκτη ύπαρξης" τόσο βλαμμένο και τόσο βλαπτικό για το παρόν και το μέλλον των ανθρώπων, που αναγκάζεσαι να παραδεχθείς ότι τέτοιοι άνθρωποι σαν κοινωνικές μονάδες υπολείπουνται συντριπτικά σε σύγκριση με τα αθώα μικρά ζώα. Αιτία που αρκεί να ερμηνέψει το παράλογο φαινόμενο της εποχής, ν' αγαπούν πολλοί ένα σκύλο ή μια οικόσιτη μαϊμού περισσότερο από τους ανθρώπους.

Η Αμέρικα σήμερα στην ιστορία του ανθρώπου καταγράφει μία επιδημία λέπρας απάνου στο δέρμα της γης. Η αρρώστια της είναι η ψυχολογική αθλιότητα των μαζών, όπως την ονόμασε ο Φρόυντ. Das psychologische Elend der Massen.

Τέτοια βαριά πανούκλα κανείς δεν ημπορεί να προβλέψει, πώς θα τελειώσει. Όσο σοφός και νά 'ναι. Και όσο και να ταράζει την ακοή του η βουή των πλησιαζόντων γεγονότων, που είπε ο Απολλώνιος Τυανέας και ο Καβάφης. Ο πρώτος στον καιρό του Πλούταρχου, και ο δεύτερος στον καιρό του Νίτσε. Των δύο σπουδαίων ανδρών, που κήρυξαν το θάνατο του θεού στην ιστορία.

Τη χιλιόχρονη και παντοδύναμη Ρώμη του Βαλεριανού και του Ηλιογάβαλου την ξεθεμέλιωσαν τέσσερες άνθρωποι. Ο Ιησούς, ο Παύλος, ο Πέτρος, η Μαρία. Άοπλοι όλοι, και ανίδεοι για το πού τράβαγαν την ιστορία. Μαζί με τη Ρώμη όμως καταποντίστηκε και ολόκληρη η Αρχαιότητα. Η Antike.

Τι θα καταποντίσει την τραγική στην άτη και στην τύφλα της Αμέρικα σήμερα με τις πλούσιες επαρχίες δορυφόρους της, συνεργούς στο παγκόσμιο έγκλημα; Θρησκευτικό, οικολογικό, πυρηνικό, σάψη οκνηρίας και αποζώωσης, η αδικία τους που σωρεύεται γενεές τώρα στους αδύνατους, η ηλεκτρονική ασυδοσία, aids, δρόγες; Ή;

Όποιο και νά 'ναι το εργαλείο μετριέται έλασσον. Γιατί το μείζον είναι ότι μαζί με την Αμέρικα θα καταβουλιάξει ολόκληρος ο πολιτισμός του πλανήτη.

Ο καλός θεός όταν βρέχει, βρέχει επί δικαίους και αδίκους. Και ο αγνός κεραυνός με τον οίακα όταν χτυπά, χτυπά αδιάκριτα κυπαρίσσια, στάνες, και βοσκούς. Και τον τάφο του Μαβίλη στο Δρίσκο.

Πάνου από τις πολιτείες μας έρχεται ο θάνατος μ' ένα δρεπάνι πελώριο και κοφτερό, ίδια η μήνη του φεγγαριού. Μ' εκείνην την άρπην καρχαρόδοντα του Ησίοδου. Που έκοψε τα γεννητικά μόρια του θεού Ουρανού. Τα αίματα που στάξανε στη γης, εγέννησαν τις Ερινύες.

Δημήτρης Λιαντίνης, Γκέμμα, σελ. 209 - 213

Τα είπε ο Λιαντίνης για την Αμέρικα... πάνε δέκα χρόνια και βάλε από τότε. Μα ποιος κατάλαβε τι είπε; Όχι τουλάχιστον εκείνοι που πήγαν ως εκεί - αντιπρόσωποι της χώρας του Ομήρου, του Σωκράτη, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη... Και κάθισαν χαμογελαστοί και άκουγαν να τους κατηγορούν για τα σημερινά κατάντια μας. Ποιοι; Οι ίδιοι που τα προκάλεσαν και συνεχίζουν να τα προκαλούν. Οι ίδιοι που ασελγούν ασύστολα στα ανθρώπινα δικαιώματα ολόκληρων λαών σε όλη τη γη... Γιατί τέτοιοι είναι σήμερα οι πολιτικοί. Με το ίδιο ακριβώς προφίλ που είδαμε να τους σκιαγραφεί παραπάνω ο Λιαντίνης. Και δυστυχώς και με τα ίδια ονόματα... Για ντόρες και ντορήδες μίλαγε τότε ο Δημήτρης Λιαντίνης. Και ντορήδες λέμε τα άλογα θυμίζω. Τα μη έχοντα λόγο και νου και συνείδηση...

Πού και πώς θα λήξει αυτό το σκηνικό της κατρακύλας και της κατολίσθησης όλων των αξιών; Ακόμη και ο Λιαντίνης επιφυλάχθηκε να δώσει απάντηση - όσο σοφός και αν ήταν. Και όσο και αν τάραζε την ακοή του το ίδιο βουητό των πλησιαζόντων γεγονότων που ομολόγησε ο Απολλώνιος Τυανέας και ο Καβάφης...

Εκείνος τουλάχιστον όμως δε στάθηκε χάχας μπρος στη Νέα Ρώμη και την επιδημία της λέπρας της. Το δακρυσμένο γέλιο του Ομήρου κράτησε. Και με την πίκρα αυτή, το κώνειο πες, αποχώρησε καταγγέλοντας το έγκλημα. Γιατί ο Λιαντίνης ήταν ένας γνήσιος έλληνας και απόγονος του Ομήρου. Ένας ελληνοέλληνας και όχι το αμπλάκημα του σημερινού νεοέλληνα, του ελληνοεβραίου...

Και όσοι έλληνες θέλουμε να πιστεύουμε πως είμαστε, δεν μπορεί παρά σήμερα να αισθανόμαστε βαθιά οδύνη για την προσβολή που δεχτήκαμε. Δεν μπορεί παρά να δακρύζουμε από πόνο. Και όχι να γελάνε ως και τα αυτιά μας την ώρα που μας τα τραβάνε - ποιοι; οι φονιάδες των λαών! γιατί; που παραβιάσαμε λέει εμείς τα ανθρώπινα δικαιώματα ...

Πού η λεβεντιά η ελληνική εκείνη την ώρα; Να πάρεις το πρώτο αεροπλάνο και να γυρίσεις πίσω στην πατρίδα σου; Καταγγέλλοντας όχι το ψέμα μα την υποκρισία. Όχι τη συκοφαντία μα την έλλειψη μέτρου - έστω και με τη ρήση του Ευαγγελίου:

Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο βαλέτω.

Έστω και έτσι. Με την ίδια κλίμακα αξιών που υποτίθεται πρεσβεύουν και οι μεν και οι δε. Ούτε καν αυτό δεν είδαμε. Και ούτε και περιμέναμε να το δούμε. Όχι τουλάχιστον από εκείνους που λίγους βδομάδες νωρίτερα μπροστά στην εκατόμβη των νεκρών της Γάζας δε βρήκαν ούτε λέξη καταδίκης των ενόχων και εξίσωσαν θύτες και θύματα. (8 ) Έτσι, για να επαληθεύσουν για μια ακόμη φορά το Λιαντίνη. Και τη γοερή φωνή διαμαρτυρίας του που ξεχάσαμε τον έλληνα και παριστάνουμε δήθεν τους χριστιανούς. Μα ούτε καν αυτό δεν είμαστε. Προκάλυμμα και πρόσχημα είναι ο χριστιανισμός. Στην πράξη καλά κρατεί εκείνο που συνέτριψε αιώνες πριν τη Ρώμη, ο εβραϊσμός. Αυτός κινεί τα νήματα και εδώ και διεθνώς. Ο πολιτισμός και η κουλτούρα των εβραίων... Έχει άραγε νόημα να προσθέσω την επισήμανση του Λιαντίνη:

[...] ο μέγας και ο βαθύς εβραίικος πολιτισμός - δεν ειρωνεύομαι, κυριολεκτώ - μέσα από τη χριστιανική του μετάλλαξη, κι αυτή πια δεν είναι ούτε μεγάλη ούτε βαθιά, πέρασε ως το μυελό των οστών και στη διπλή σπείρα του DNA όλων των νεοελλήνων.

Ένα μόνο δε γνωρίζουν. Ότι ο σπουδαίος αυτός πολιτισμός είναι εντελώς αντίθετος με τον πολιτισμό της κλασικής Ελλάδας. Το αρνί και ο λύκος.

[...] Οι νεοέλληνες εκρατήσαμε το σχήμα μόνο από τους έλληνες. Η μάζα όμως, το m που λένε οι φυσικοί, είναι καθαρά εβραίικη. (9 )

Και είναι και αυτό, το τελευταίο, που σήμερα μας έκανε να θυμηθούμε το Λιαντίνη. Το απέξω έλληνες και από μέσα εβραίοι. Διότι είναι ο Λιαντίνης που με το έργο του ανέλυσε σε όλη του την έκταση το φαινόμενο, όχι μόνο στη Γκέμμα μα και στα Ελληνικά του, τονίζοντας τη ρήση του Τσιρώνη: "Σ' αυτό τον κόσμο θά 'σαι ή έλληνας ή εβραίος." (10 ) καθώς και στο Νηφομανή όπου και δίνει την ιστορική εξέλιξη και την πορεία της μετάλλαξης, της αφελλήνισης του ελληνισμού. (11 ) Το πρόβλημα, όπως πολύ εύστοχα το θέτει στο κύκνειο άσμα του ο Λιαντίνης, είναι η σμίξη των αντιθέτων. Η αντίφαση:

Οι νεοέλληνες είμαστε ένα γέννημα μπασταρδεμένο και νόθο. Ούτε ίπποι ούτε όνοι, ούτε όνισσες ούτε φοράδες. Είμαστε μούλοι. Δηλαδή μουλάρια. Και τα μουλάρια δε γεννούν.

Ότι οι νεοέλληνες είμαστε ελληνοεβραίοι σημαίνει το εξής: ενώ λέμε και φωνάζουμε και κηρύχνουμε ότι είμαστε έλληνες, στην ουσία κινιόμαστε και υπάρχουμε και μιλάμε σα να είμαστε εβραίοι.

Αυτή είναι η αντίφαση. Είναι η σύγκρουση και η αντινομία που παράγει την πόλωση. Και η πόλωση στην πράξη γίνεται απώλεια της εθνικής ταυτότητας.

Αυτή ακριβώς η αντίφαση και η πόλωση και η αντινομία είναι το σαράκι που κατατρώγει τις σάρκες μας εδώ και αιώνες. Αν αυτή η αντίφαση δε λυθεί, αν δεν καταφέρουμε ο λόγος του Λιαντίνη να φτάσει ως και τον τελευταίο έλληνα και να γίνει κτήμα μας και γνώση και βεβαίως και πράξη, μην περιμένουμε ο κατήφορος της χώρας να σταματήσει. Η πορεία δυστυχώς προς την καταστροφή - την ολοκληρωτική καταστροφή - είναι προδιαγεγραμμένη.

Κι αν το έργο του Λιαντίνη είναι χρυσάφι είναι ακριβώς για τούτο. Και για τίποτε άλλο. Είναι η σύγκρουση δύο πολιτισμών. Του ενός που οδηγεί στο σκοτάδι και του άλλου που έχει κιόλας αποδείξει πως μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο - όχι μόνο τους κατοίκους της δικής μας χώρας - στο φως και στην αλήθεια. Αυτή και η χρυσή του οδηγία. Ο άνθρωπος πώς μπορεί να ξαναγίνει Άνθρωπος.

Εκεί και τότε - σε ένα τέτοιο πολιτισμό, ελληνικό - θα έχει νόημα και ο όρος ανθρώπινα δικαιώματα. Στη σημερινή παράκρουση και τον παραλογισμό τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι το ύπατο ψέμα - το συγκαλυμμένο και συμπυκνωμένο στη δήθεν χριστιανική αγάπη - που οι ισχυροί της γης θα χρησιμοποιούν κατά το δοκούν για να προωθήσουν τα σχέδιά τους. Όπως τώρα οι αμερικάνοι...

______________________

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Δ. Λιαντίνη, Τα Ελληνικά, σελ. 113: "Και με την ευκαιρία, λέω πως ποτέ μου δεν κατάλαβα, γιατί τις προσφωνήσεις Λογιότατε, Εντιμότατε, Γενναιότατε, Σεβασμιότατε, Εξοχότατε, αφήνω εκείνο το δύσοσμο Μεγαλειότατε, δεν τις απηύθυνε ποτέ του κάποιος στο γεωργό, στο βοσκό, στο θαλασσινό, στο χτίστη. Και η απορία αυτή έγινε βαθύ σκοτάδι για μένα, όταν διάβασα γραμμένο στον Αιμίλιο του Ρουσσώ, πως η ευγενικότερη απ' όλες τις ανθρώπινες ασχολίες είναι η Γεωργική τέχνη."

2. Κ. Καβάφη, "Σοφοί δε προσιόντων"

3. Για τη Φωτονερόπετρα δες στο Νηφομανή του Δ. Λιαντίνη, σελ. 83

4. Ελλαδοελλάδα και Εβραιοελλάδα: Κεφάλαιο "Ο Ελληνοέλληνας" στη Γκέμμα του Δ. Λιαντίνη, σελ. 103 και ιδιαίτερα σελ. 123. Δες επίσης για τον ελληνικό ελληνισμό στο Νηφομανή του ιδίου σελ. 97

5. Εφημερίδα Ριζοσπάστης, 11 Αυγούστου 1999, σελ. 3

6. Εφημερίδα Ριζοσπάστης, 10 Αυγούστου 1999, πρώτη σελίδα

7. Εφημερίδα Ριζοσπάστης

8. Εφημερίδα Ριζοσπάστης

9. Δ. Λιαντίνη, Γκέμμα, σελ. 115 - 116

10. Δ. Λιαντίνη, Τα Ελληνικά, "Ελληνοχριστιανική Αγωγή", σελ. 139 - 157

11. Δ. Λιαντίνη, Ο Νηφομανής, σελ. 89

__________________________

• ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ BLOG ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ - ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ 26/2/2009